“Nederland bestond niet alleen uit verzetshelden en NSB’ers”

(vandaag een gastblog van Web- en Muziekmaker Eduard Bekker)

foto: Nationaal Archief / geen copyright

Mijn vader is 21 jaar als hij in zijn woning in de Balistraat wordt gearresteerd omdat hij een radio heeft. Dat was tijdens de Duitse bezetting verboden omdat je hiermee Radio Londen kon ontvangen – de zender van het verzet.
“Toen de Sicherheitsdienst langs kwam was ik alleen thuis. Ik zei toen maar dat die radio van mij was, om mijn moeder niet in de problemen te brengen.”

Ter dood veroordeelden
“Die vier weken Oranjehotel zijn voor mij de allerergste ervaring uit de oorlog geweest. Tegenover onze cellen zaten de ter dood veroordeelden. Als wij werden gelucht werden de luikjes in hun celdeuren dichtgedaan, maar die flikkerden ze even hard weer open. Als ze uit hun cellen werden gehaald wist je waarvoor. We namen dan een minuut stilte in acht.”

Joden
“Vaak werden er – vooral ‘s nachts – Joden binnengebracht om de volgende dag op transport te gaan. Die waren dan gepakt bij razzia’s en invallen. Het gehuil van kleine kinderen die ook met hun handen tegen de muur moesten staan. En dat voortdurende geblèr van die Duitsers. Als ik sommige foto’s of beelden op TV zie kan ik me daar nu nog over opwinden.”
“Ik had een half jaar ‘licht’. Toen ik die in de buurt van Kleef uitzat kreeg ik daar voor het grootste deel van de tijd beter te eten dan de mensen in Nederland.
Alleen de tijd dat ik in een beenderfabriek werkte was allerbelabberdst. Ik zat onder de infectie en de luis. Daar kwam dan nog eens een nierontsteking overheen. Doordat mijn lichaamsvocht er niet meer uit kon, ging ik helemaal bol staan.”

Molenaar
“Aan die ontsteking heb ik te danken dat ik anderhalve maand eerder naar huis mocht. Maar doordat ik er zo verschrikkelijk uitzag heb ik er toch behoorlijk over in de piepzak gezeten.¨
“Ik heb later bij een molenaar gewerkt. Die man zorgde goed voor mij. Ik kreeg hetzelfde te eten als zijn gezin. Alleen moest hij me dan wel in de keuken opsluiten, omdat de Gestapo een keer een gevangene bij hem en zijn gezin aan tafel had betrapt. Toen dreigden ze hem op te pakken, zodat hij dat niet meer aandurfde.
Na de bevrijding heb ik hem nog een keer opgezocht. “Hoe kun je nou zoiets doen”, vroegen mensen in mijn omgeving zich af. Maar op hem was ik niet boos. Ik vond hem een goede Duitser. Vooral doordat ik langere tijd met Afrikanen heb samengewerkt heb ik ontdekt dat dat zwart-wit denken een echte ‘germaanse’ gewoonte is.”

‘Verboden voor Joden’
“Zo wordt vaak ook gedacht dat alleen de NSB’ers fout waren in de oorlog, terwijl bijvoorbeeld in minstens de helft van de café’s al bordjes met ‘Verboden voor Joden’ hingen voordat de Duitsers daar ook maar over begonnen waren. Toen de joden niet meer naar de film mochten werd er opgeroepen voor een boycot van de bioscopen, maar bijna niemand volgde die oproep op. De mensen bleven gaan.”

Artsenkamer
“En dat terwijl verzet soms wel degelijk succes had. Kijk maar naar de artsen. Die moesten toetreden tot de Artsenkamer, die onder toezicht van de NSB stond, anders mochten zij hun beroep niet meer uitoefenen. Uit protest hebben ze toen allemaal het woord ‘arts’ op hun naamschilden overgeplakt. De Artsenkamer die hebben ze toen niet meer doorgevoerd.”