Twee weken terug verscheen hier de vraag of het kabinet Rutte een ramp of een zegen is voor (de stad) Den Haag. U heeft gereageerd, nu is het woord aan de politici. Deze week beantwoordt David Rietveld (GroenLinks) de vraag, volgende week doet Martin Wörsdörfer (VVD) dat.
Het politieke taalgebruik is aan inflatie onderhevig. Maatschappelijke vraagstukken worden met natuurrampen vergeleken en straatschoffies gepromoveerd tot terroristen. Ik heb me voorgenomen om daar niet al te enthousiast aan mee te doen. Zo’n woeste kwalificatie moet tenminste goed onderbouwd worden. Laten we eens wat zaken op een rij zetten.
Er zijn wel zegeningen te tellen voor de gemeente Den Haag. Zo zijn we de enige gemeente die expliciet wordt genoemd, en ook nog in een positieve context: “Den Haag wordt bevorderd als vestigingsplaats voor internationale instellingen, mede gelet op het economisch belang.” Daar kunnen we als gemeente nooit slechter van worden. Ook goed nieuws: de komende 4 jaar wordt er niet gekort op het gemeentefonds. Uit dat fonds krijgen de gemeenten geld om goeddeels naar eigen inzicht te besteden. Den Haag krijgt zo’n €850 miljoen per jaar. Veel partijen – de VVD voorop – wisten vrijwel zeker dat dat bedrag fors omlaag zou gaan. Dat gebeurt dus niet. En dat is goed nieuws.
Voor mij houdt het goede nieuws hier meteen wel zo’n beetje op. In zijn algemeenheid vind ik het beleid dat het kabinet Rutte voorstaat provinciaals en behoudend. Als progressief stadsmens word ik daar dus niet blij van. Ik loop een paar voorbeelden langs.
1. De bezuinigingen op cultuur.
Rutte bezuinigd oplopend €200 miljoen per jaar op cultuur. Klinkt niet veel, maar is het wel als je je beseft dat het totale cultuurbudget rond de €700 miljoen is. Musea en erfgoed zouden moeten worden ontzien bij deze bezuinigingen, wat betekent dat die €200 miljoen afgaan van een nog kleiner bedrag. Bottomline: podiumkunsten, beeldende kunst en muziek krijgen de helft minder binnen 4 jaar. Dat is bovenop de bezuiniging van ruim 20% die D66(!)-wethouder Marjolein de Jong al had ingeboekt hier. Wat betekent dat voor Den Haag? Simpel. We hebben nu 4 theaters: Koninklijke Schouwburg, Nationale Toneel, Theater aan het Spui en De Appel. Zegt u maar welke 2 er dicht kunnen. Het Residentie Orkest zal ook wel opgedoekt worden, wat Den Haag de enige regeringsstad zonder eigen orkest zou maken. De nieuwbouw aan het Spuiplein komt op losse schroeven te staan, waarmee het voor het Nederlands Dans Theater de vraag wordt of ze persé in Den Haag moeten blijven. STROOM zal zo’n forse bezuinigingsronde ook nauwelijks overleven. Ik kan nog wel even doorgaan – want zelfs met bovenstaande hebben we het te bezuinigen bedrag nog niet te pakken – maar u heeft een beeld.
2. Idiote prioriteiten op veiligheidsgebied
Het kabinet Rutte lijkt het zicht op de werkelijkheid echt kwijt als het om veiligheid gaat. ‘Het kraakverbod wordt prioritair gehandhaafd’, staat er in het akkoord. Los van de principiële discussie – die best aardig en nuttig is – is dat écht waar je je (steeds schaarser wordende) politiecapaciteit op wilt inzetten? Hetzelfde geldt voor het softdrugsbeleid. Het enige wat Rutte kan bedenken zijn regeltjes, regeltjes en nog eens regeltjes. Lekker liberaal allemaal. Coffeeshops mogen niet meer in een straal van 350 van een school. En ook zo’n lumineus idee: er mogen alleen pashouders een coffeeshop binnengaan. Vragen genoeg bij dat idee. Wie gaat de pasjes uitgeven? Wie gaat ze controleren? Mag je lid worden van één coffeeshop, of is je pas in het hele land geldig? Hoe voorkom je leengebruik? Mag je een introducee mee naar binnen nemen? Als iemand alleen koffie wil drinken, heeft hij of zij dan ook een pas nodig? U ziet: er is nog geen begin van een idee over hoe je dat uit zou moeten gaan voeren, maar ik kan je al wel vertellen dat het vooral méér werk voor de politie is. Gelukkig krijgen we straks wel omgerekend zo’n 25 ‘Animal Cops’ in Den Haag!
3. Hit ‘m where it hurts: pak de zwaksten!
De brief van Van Aartsen en zijn drie PvdA-amigos uit de andere grote steden blijkt ook al: dit kabinet heeft weinig op met mensen in de armoede. En – helaas, maar waar – in de grote steden zijn er meer mensen die in armoede leven. Tot nu toe hebben gemeenten relatief grote beleidsvrijheid voor het invullen van het armoedebeleid. Rutte grijpt daar nu diep en hard op in door armoederegelingen alleen toe te willen staan voor mensen onder 110% van het wettelijk minimum loon. Daarnaast worden allerlei regelingen gebundeld: de bijstand, de Wajong en de sociale werkvoorziening. Nu kan dat allemaal zeker handiger georganiseerd worden, maar om er meteen een half miljard bezuiniging op in te boeken…
Een schrijnend voorbeeld wat het ‘sociale’ beleid van het kabinet Rutte wat mij betreft typeert: de AOW-tegemoetkoming vervalt voor mensen met een onvolledige (!) AOW-uitkering. Deze groep – feitelijk vooral de klassieke ‘gastarbeiders’ – heeft geen volledige AOW, omdat ze niet hun hele leven in Nederland belasting hebben betaald. Dat is logisch. De AOW-tegemoetkoming is er omdat ouderen er door fiscale maatregelen zo’n €400 bruto per jaar op achteruit gingen. Ook logisch. Maar als je geen volledige AOW hebt (en je vraagt aanvullende bijstand aan omdat je onder het bijstandsniveau zit) dan heb je dus dikke pech. Dit lijkt me niet alleen onlogisch, maar ook onrechtvaardig. Heeft Den Haag daar last van? Ja, want genoemde groep is oververtegenwoordigd in de grote steden. Dus meer mensen in de armoede door het kabinet Rutte.
4. Na de successen bij de post, nu de bus: marktwerking!
Of het nu bij cultuur is, of bij openbaar vervoer: er moet meer marktwerking komen. Dat levert geld op volgens het kabinet Rutte (wat alvast maar wordt ingeboekt als bezuiniging) en het is ontzettend goed voor de mensen in het land. Heeft Den Haag daar last van? Waarschijnlijk wel. De HTM kon tot nu toe – overigens mede door steun van de PVV – zonder openbare aanbesteding het recht op het busvervoer worden gegund. Als het aan Rutte ligt kan dat niet meer: er moet aanbesteed worden. We kunnen uittekenen wat er gebeurt: één van de 2 grote vervoerders tekent in voor een lage prijs, een paar jaar ellende volgt en daarna zijn we gewend aan een lager kwaliteitsniveau. Zo is het met het meeste busvervoer in de regio ook gegaan, vooral als er alleen op prijs werd geconcurreerd. En dat moet, want we moeten van Rutte miljoenen gaan bezuinigen op het busvervoer.
Dit zijn een viertal punten waar ik niet vrolijk van wordt. En die volgens mij – of je nu links of rechts bent – niet goed uitpakken voor Den Haag. Dat valt in de brief van Van Aartsen te lezen, maar ook uitgebreid in een brief van de wethouder Sociale Zaken. En dan komt er binnenkort nog een brief van de wethouder Cultuur. Misschien moet er in de gemeenteraad maar eens een debat plaatsvinden over al deze brieven, want nu nemen we als raad een erg afwachtende houding aan vind ik.
Naast de nadelige effecten voor Den Haag is nog de toon van het akkoord, dat bol staat van de anti-Europese, anti-immigranten maatregelen. Heel onprettig. Dan dringt zich nog het beeld op dat CDA en VVD het heel prettig vinden om met de PVV samen te werken. Vind ik onprettig. En wat te denken van het feit dat de woorden ‘verdraagzaamheid’ en ‘tolerantie’ niet voorkomen in het regeerakkoord. En al helemáál niet in het gedoogakkoord. Uiterst onprettig.
Alles bij elkaar is het het kabinet Rutte misschien wel een ramp voor het land en voor de economie, maar niet persé voor de stad Den Haag. Het is een gure wind, maar het is geen orkaan. En gelukkig is het kabinet Rutte zelf vatbaarder voor windvlagen. Ik bedoel: de VVD-fractie is al tegen de verhoging van de BTW op cultuurkaartjes. Ik neem aan dat de PVV zich dan ook niet meer gebonden acht aan het financiële kader van het regeerakkoord en de marktwerking in het Openbaar Vervoer alsnog gaat stoppen. Als de regeringspartijen elkaar op die manier een paar keer in de voet schieten, struikelt het kabinet binnen een jaar. Dan was het niet meer dan een mislukt experiment, en dat kun je toch geen ramp noemen. Dat zou eerder een zegen zijn.
David, je verhaal bevestigt de vermoedens van ondergetekende en sommige anderen in de comments bij de startpost.
Vraag is dan wel (ook door een enkeling gesteld in een reactie): Hoe zou een links (of centrum-links) kabinet voor Den Haag hebben uitgepakt? Waar kan concreet wel op bezuinigd kunnen worden in een grote stad?
David
Helaas heeft de werkelijkheid je op 1 punt achterhaald. De VVD gaat wel akkoord met de BTW verhoging, zoals je waarschijnlijk nu al weet. Dus die hobbel is ternauwernood genomen, ondanks de pijn bij de VVD. Maar goed. Er volgen nog veel moeilijker dossiers, waarbij ook het ‘sociale’ gehalte van de PVV voor het voetlicht gaat komen.
groet
hans
Punt 4 vind ik interessant. Marktwerking, het klinkt zo heerlijk liberaal. Maar met vrijheid heeft het bar weinig te maken. Dat heb ik tegen op alle rechtse partijen, ze spreken wel van vrijheid maar lopen voorop als het over handels protectionisme, copyright en patenten gaat. Marktbescherming. Vriendjespolitiek.
De rechtse partijen vinden handel, economie het belangrijkste in het leven. Daar valt alles aan af te meten, zo vindt men. Als het goed gaat met de economie, dan gaat het goed met het land, zo denkt men. En daarom moet er eerlijke marktwerking zijn. Lekker met mekaar concurreren. Eens. Dat spel is prima. Ware het niet dat dit wereldwijd mislukt blijkt te zijn, de beurzen flikkeren in en we duiken in een crisis juist door marktwerking. De marktwerking resulteert er namelijk in dat de AH 50% van haar voedsel staat weg te gooien want je ‘verziekt’ de markt als AH het voedsel gratis gaat weggeven, dan is het laten verdwijnen van voedsel dus de enige optie. En ben je Vroom en Dreesman en heb je nog een voorraadje spijkerbroeken die niet te verkopen zijn dan exporteer je die naar Oezbekistan omdat je die spijkerbroeken natuurlijk niet voor een veel te lage prijs in dezelfde markt kunt verkopen. Dus zoek je een andere markt op. Opnieuw: anders verziek je de markt, zo is de gedachte. Handig hoor, die marktwerking! #fail
Openbaar vervoer en marktwerking slaat nergens op. Het woord zegt het immers al: openbaar vervoer. Dat moet een collectief systeem zijn en laagdrempelig en toegankelijk zijn, simpelweg omdat de burgers zich moeten kunnen verplaatsen binnen land en stad. Marktwerking doet heel iets anders. Marktwerking richt zich namelijk op 1 ding, winstoogmerk. Kortom, geld verdienen aan mensen die openbaar vervoer nodig hebben.
Vanuit die economische gedachte redeneert het rechtse kabinet. Men stelt zich de vraag: wat levert het op? En als dat niet in geld uit te drukken valt, dan is het niet goed. En dus is cultuur slecht. Maar het punt is, dat het kabinet zichzelf niet bedruipen kan. Wij betalen er collectief voor. Pure subsidie dus. En 100% zonder marktwerking.
David, ik vind het vreemd dat je tot conclusie komt dat het wel meevalt voor Den Haag. Het Residentie orkest is toch één van de belangrijkste orkesten van Nederland en één van de culturele peilers van de stad. Het sluiten van grote theaters met een eigen karakter komt neer het weggooien van zeer veel cultuur en geld. Als er nu een culturele behoefte was de dingen anders te doen zeg ik a la, maar deze bezuinigingen gaan over een falende economie en een rechts beleid dat cultuur reduceert tot een hobby. Uit je tekst spreekt berusting ipv verontwaardiging. Daarmee laat je niet alleen de mensen die hun baan en een groot deel van hun leven verliezen in de kou staan maar ook al die mensen die genieten van kwalitatieve cultuur in deze stad! Als je liever kiest voor bijvoorbeeld Europol dan cultuur zit je volgens mij bij de verkeerde partij.
@Bosz: je vat mijn bijdrage niet helemaal goed op. Ik deel je zorg over de afbraak van cultuur volledig. Ik heb me daar de afgelopen maanden ook meer dan sterk voor gemaakt binnen en buiten de Haagse raad, en daar o.a. met leden en directie van het Residentie Orkest zelf contact over gehad. Niet voor niets noem ik de bezuinigingen op cultuur als eerste punt.
Ik zeg ook niet dat het meevalt, maar dat Den Haag deze storm wel zal overleven, waarbij ik natúúrlijk de hoop uitspreek dat de storm zo snel mogelijk voorbij is.
En eeuwig zonde dat de VVD zich zo door de PVV aan de ketting laat leggen inzake de BTW. Misschien dat collega Wörsdörfer daar volgende week nog iets over wil zeggen.
Beste Daniel, fijn dat je reageert maar hoe kom je er dan toe te schrijven dat het niet persé een ramp voor Den Haag is? Voor heel veel mensen in Den Haag is dit toch wel degelijk een ramp. Ik wed dat straks de helft van de orkestleden bij het RIAGG zit en die mensen zien we dan later als tramcontroleur of bij TNT. Dat is geen toch geen gure wind? Dat is het weggooien van het erfgoed en een enorme kapitaal vernietiging. Denk aan al die opleidingen. Moeten zij hun instrumenten straks op marktplaats zetten? Heeft het conservatorium nog zin?
@Bosz de naam is David, maar dat terzijde. Om achteraan te beginnen: zonder orkest zal het conservatorium aan kracht en nivo verliezen ben ik bang. Voor het overige: zie ook mijn inleiding. Het gaat er niet om meteen de hoogst mogelijke kwalificatie uit de kast te trekken. Ik hoor nu al te vaak om me hen dat men zich ergert aan de cultuursector, omdat er ook heel andere, heel erge, bezuinigingen gaan owrden doorgevoerd. De bezuiniging op het armoedebeleid en de sociale werkvoorziening zijn daar voorbeelden van.
Ik veroordeel de bezuinigingen op cultuur scherp. Zowel de lokale als de landelijke bezuinigingen. Voor de cultuur in Den Haag zijn die bezuinigingen – zeker in hun combinatie – een ramp te noemen. Daar heb je wel in.