Indisch erfgoed: Taugé, pisang en andere Indische geneugten

taugeToen ik nog een jochie van een jaar of 5 was en mijn moeder (zij was net als mijn vader 7 jaar in Indië geweest waarvan 3 jaar als gedwongen ” gast” van de Jappen) aan mijn buurvriendje vroeg of hij misschien een pisang wilde, kreeg ze als antwoord: nee. Maar toen ze even later vroeg of hij misschien een banaan wilde, toen was het: Ja graag, lekker!

Veel woorden, vruchten, groenten en zelfs hele maaltijden zijn via Indië ons land binnengeslopen. Denk maar aan nasi goreng (in Nederland simpel aangeduid als nasi, terwijl nasi niets anders is dan ongekookte witte rijst, en goreng gebakken betekent). Van kroepoek had ook nog niemand gehoord. Dit gold ook voor wadjan (en niet wadjang), oftewel wok.

Aangezien er in Den Haag na de oorlog een grote Indische gemeenschap was, werden de Hagenaars(-nezen) daar het eerst mee geconfronteerd. En je weet, als een ras-Hagenees een buitenlandse taal moet spreken dan kan dat lekkah klinken, maar soms doet het pijn aan je oren.

Nu men in Duitsland de ene na de andere groente verdenkt van de verspreiding van de EHEC-bacterie, en daarmee hard op weg is om de gehele Europese tuinbouw om zeep te helpen, is opeens taugé volop in het nieuws.

Om een eerste misverstand uit de weg te ruimen: taugé komt niet van de sojaboon, maar van de mungboon (Vigna radiata) oftewel katjang idjo of katjang idjoe. Ik neem aan dat de eerste vorm nieuwe spelling is, en de tweede de ouderwetse. Een sojaboon (Glycine max) is een peulvrucht die in gefermenteerde vorm gebruikt wordt als tahoe (tahu) en gebakken als tempeh (tempé), maar dat terzijde.

Ik kan nu al bijna twee dagen geen nieuwsuitzending aanhoren zonder kromme tenen te krijgen. Elke keer komt taugé weer aan bod. Maar hoe zo dan kromme tenen, vraagt u zich af. Wel, dat komt door de uitspraak. De Indische tantes ( u kent ze vast wel van Yvonne Keuls) spraken altijd zeer duidelijk taugé uit waarbij de eerste lettergreep (spreek uit als: touw) de klemtoon krijgt, en gevolgd word door een niet beklemtoonde gé (zoals in het Duitse Ich gehe.)

Maar wat hoor ik op de radio en bijna overal om me heen? Taugé met de klemtoon op de laatste lettergreep. En sommige Hagenezen maken het nog bonter door te spreken over taugé met wéér de klemtoon op de laatste lettergreep, maar dan met een harde ‘g’ zoals in geld. Dat zijn vast dezelfden die spreken over spagettie.

En voordat de Duitsers nu opeens de saté de schuld geven (kennen ze dat eigenlijk wel?), de juiste uitspraak is alweer met de klemtoon op de eerste lettergreep.

Selamat makan.

(foto: Alpha / CC BY-SA)

, , , ,

3 Responses to Indisch erfgoed: Taugé, pisang en andere Indische geneugten

  1. HappyHotelier juni 7, 2011 at 3:42 pm #

    Tahgee tog?

  2. Maup juni 7, 2011 at 7:10 pm #

    Leuk stuk Paul.

    Door een blinde vertaalfout uit het Duits (Sprossen) hadden sommige nieuwsdiensten het aanvankelijk niet over taugé (klemtoon op eerste lettergreep) maar over spruitjes (zelfde klemtoon).
    Links naar die pagina’s zijn nu bijna allemaal dood, ergo gewijzigd. Alleen Powned doet niet zo moeilijk:
    http://www.powned.tv/nieuws/binnenland/2011/06/spruitjes_oorzaak_ehecepidemie.html

  3. steur juli 3, 2011 at 11:07 pm #

    Liesbeth, las nu pas je leuke stukje over de klemtóón van taugé. Zelf heb ik op een gegeven moment gedacht, ach soedah laat maar, hele volksstammen die het nooit leren.
    Schrijf ik dit nu wel op de goede plaats??

Hofstijl, het laatste woord uit Den Haag