Apendans, de straatnaam verklaard

Den Haag kent veel mooie en aparte straatnamen. Er schuilen soms bijzondere verhalen achter zo’n naam. De geschiedenis van de stad is vaak in de straatnamen terug te lezen. Over de oorsprong van de naam Apendans doen verschillende verhalen de ronde. Hofstijl ging voor u op onderzoek om voor eens en altijd uit te maken wat nu het echte verhaal is.

© Florian Hardwig

De fraaiste verklaring voor de naam Apendans vind ik zelf de vermeende verbastering van het (Franse) woord appendance. Dit verhaal kent meerdere varianten. De eerste verwijst naar bijgebouwen, appendances, van het Grafelijk Hof van Holland. De tweede variant houdt het op een appendance van de Franse ambassade. Dit verhaal is het meest hardnekkig en wijdverspreid. Zo lezen we in het Boek ‘s-Gravenhaghe uit 1891:

Die naam is eene verbastering in de schertsende volksspraak. Toen in 1713, na het sluiten van den Utrechtschen vrede, de Fransche ambassade zich vestigde in een gebouw op den hoek van den Boschkant en de Casuarie- of Sterlingstraat, werden in het naburige straatje eenige bijgebouwen ingericht voor het gevolg en voor de bureelen der kanselarij. Die bijbehoorende gebouwen werden les Appendances genoemd, en daaruit is later door de Haagsche bevolking het vermakelijke Apendans gesmeed.

Andere varianten spreken over een appendentie voor de huisvesting van personeel van Prinses Wilhelmina (eind 18e eeuw) of koning Lodewijk Bonaparte (1806-1810).

Niets is echter minder waar.

Een herberg genaamd Apendans was al in de 17e eeuw gelegen op de hoek van de Korte Poten, zoals blijkt uit oude koopakten.

In 1678 werd een huis op de hoek van de Poten “alwaer de Apendans is uythangende” verkocht. Op 17 februari 1690 verkoopt Barent Schouten aan Johannes Rotteveel, meester-bakker, een huis (tegenwoordig in tweeën gedeeld), gelegen aan de noordkant van de Korte Poten, “daer uijthangt den apendans”.

Hoewel de straat lange tijd bekend stond als Korte Herenstraat is sinds het begin van de 19de eeuw de naam Apendans op plattegronden te lezen (kaart).

Aangezien deze laatste verklaring terugslaat op een herberg die ouder is dan de zogenaamde appendances kunnen we er van uitgaan dat het straatje tussen Korte Poten en Heerenstraat genoemd is naar deze herberg. Ik neem aan dat ze er een aap hadden die danste, hopelijk niet op een verwarmde plaat.

Extra speurwerk: Roel Wijnants.
Foto gebruikt met toestemming van Florian Hardwig.

, , , , ,

16 Responses to Apendans, de straatnaam verklaard

  1. Roel Wijnants juli 9, 2011 at 4:05 pm #

    Er zijn meer straten met meer dan een uitleg over het ontstaan van de naam.

  2. pieter juli 9, 2011 at 4:13 pm #

    Toen ik in 1962 in Den Haag kwam wonen (en werken) was er op die plek een goedkoop restaurant met de naam Apendans. Daar kon je toen goed voor weinig eten. Later is dat verhuisd (of ze kregen een appendence ) in de Kettingstraat, waar tegenover momenteel de koperen baljurk staat. Leuk artikel

    • Maup juli 9, 2011 at 7:52 pm #

      Nooit eerder gehoord van dat goedkope restootje. Ook in de digitale speurtocht lijken er geen sporen te bestaan van jouw interessante toevoeging.
      Als de elektronische bronnen falen kunnen de atomaire, papieren boeken soms uitsluitsel brengen maar ook daar vond ik tot op heden niets, en ik heb twee meter hagania 😉
      Je opmerking is ter plekke historisch.
      Het maffe is dat er waarschijnlijk honderden of meer mensen het door jou genoemde restaurantje moeten hebben bezocht, en nog in leven zijn en zich herinneren.

      Er moet meer zijn.

      • Casper juli 10, 2011 at 5:44 pm #

        Ja, in de Apendans heb ik vroegah ook nog wel eens gegeten. Was dacht ik toch wel redelijk bekend eind 50-er/begin 60-er jaren. Was volgens mij minder sjiek dan Heck?, want daar zong een live zangeres.

  3. Roel Wijnants juli 9, 2011 at 8:05 pm #

    Het etablissement komt mij bekend voor ,
    soms brengt de beeldbank van de gemeente een uitkomst als de bewuste zaak is vastgelegd in het archief

  4. pieter juli 9, 2011 at 9:00 pm #

    “apendans den haag” en google neemt je er mee naar toe. Exact dezlfde plek. alleen jammer dat ze verder geen historische informatie verstrekken.
    Heb er vroeger toch regelmatig gegeten in de zestiger jaren. Toen was jij misschien nog niet geboren Maurits. Als kamerbewoner (zonder kookgelegenheid) aten we vaak bij de Poort op de Brouwersgracht of bij Hollands Glorie in de Schoolstraat. Ik dacht maar een rijksdaalder per maaltijd. Er kwamen veel alleenstaande ouderen heren, af en toe een student en wat mannen (af en toe een vrouw) zonder vaste woon- of verblijfplaats. Als we chique uit eten wilden dan gingen we naar de Apendans. Dat was zeker wel bijna dubbel zo duur.

  5. pieter juli 9, 2011 at 9:07 pm #

    bij de beeldbank van de gemeene den haag vond ik een foto van het pand
    http://www.haagsebeeldbank.nl/zoeken/layout/result/indeling/detail_hga/form/advanced/start/3/q/zoekveld/apendans

    • Maup juli 9, 2011 at 9:13 pm #

      Lijkt enigszins op het gebouw van Beeld & Geluid op het Mediapark (bij 100% vergroting)

  6. Roel Wijnants juli 9, 2011 at 9:51 pm #

    @pieter Zo herinner ik mij de tent :-)))

  7. HappyHotelier juli 9, 2011 at 9:58 pm #

    Recht tegenover slagerij Vreeburg en met een schone peu 404 veur de deur

  8. Raasveldt juli 11, 2011 at 5:47 pm #

    Ook ik herinner mij de Apendans heel goed, alhoewel ik er nooit gegeten heb. Ik weet wel dat je er voor een klein bedrag een bord aardappelen, vlees en groente kreeg. Echte hollandse prak. Extra aardappelen en jus was gratis. Of dat ook zo met de groente was weet ik niet.

  9. Erna juli 17, 2012 at 6:55 pm #

    Ja, In den Apendans… Eigenaar was de kleurrijke entrepreneur Herman den Aantrekker, die als uitgever zijn geluk beproefde met het wekelijks verschijnende rioolblad Boulevard. Hoofdredacteur was beroepsmafkees Dick Scheps, raadslid namens de Boerenpartij in de gemeente Voorschoten. Scheps schnabbelde voor een of ander smoezelig naziblaadje in Duitsland. Gottogot, wat een leuke tijd was dat. Ik herinner me een voorpagina van Boulevard met een foto van Brigitte Bardot in bikini. Kop over de volle breedte van de pagina: FISCUS KLEEDT MIJ UIT

  10. Maup juli 17, 2012 at 7:09 pm #

    @ Erna: Dank voor je interessante en waardevolle reactie. Ook uit de eerdere commentaren blijkt dat er een boek over In den Apendans kan worden geschreven, of een goed verhaal.

Hofstijl, het laatste woord uit Den Haag