Opium schuiven met een piano


“Wat gebeurt er als je naar muziek luistert?” Dat is de vraag die Geoffrey Madge zich stelt in een drietal workshops. Afgelopen zondagmiddag was de eerste workshop, gegeven aan de hand van de pianoversie (transcriptie) van de Symphonie Fantastique van Berlioz.

Geoffrey Madge is een begenadigd pianist en causeur. Aantekeningen en partituren staan op de piano, van tijd tot raadpleegt hij zijn iPad.

Hij stelt vragen, waar niet altijd een eenduidig antwoord op te geven is, zoals: “Als je naar muziek luistert, luister je dan naar de structuur, de emotionele lijn?” Of: “Luister je oppervlakkig, zou je al kennis moeten hebben van de achtergrond van hetgeen je hoort?” En ook: “Waarom snap je sommige stukken in één keer en anderen pas na ze een aantal keren gehoord te hebben?” Het aanwezige publiek geeft uiteenlopende antwoorden op de vragen. Alles en nog veel meer speelt een rol, wellicht samen te vatten als het charisma van componist en uitvoerend musicus.

De Symphonie Fantastique uit 1830 is het eerste muziekstuk waarin een verhaal wordt vertolkt (opera’s niet meegerekend). Het begint met de dagdromen van een jonge musicus. Hij denkt na over zijn leven, het toekomstig geluk met zijn geliefde. Hij vervalt in piekeren, houdt zij wel van mij? Komt tot wanhoop. Psychedelica uit de 19e eeuw: hij geeft zich over aan de opium om uiteindelijk in een heksensabbat te eindigen. De componist zelf was uiterst verliefd op het moment van componeren, en dat hoor je terug in het stuk.

Berlioz’ vriend Liszt heeft later de symphonie overgezet voor piano. Zo’n transcriptie was populair destijds, om een breder publiek met het werk bekend te maken. Een dergelijke cover-versie brengt echter zijn eigen problemen met zich mee: hoe laat je violen klinken op een piano, en hoe een hoorn? Bovendien zijn er vele manieren om een piano te bespelen. Geluidskwaliteit, verschillende vingerposities, en verschillend pedaalgebruik kunnen in een totaal verschillende klankkleur resulteren. Door een fragment op drie verschillende wijzen (mechanisch, met stiltes, met hard/zacht accenten) te spelen demonstreert Geoffrey de rol van de uitvoerder. Tijdens de uitvoering zelf zal hij dit deel weer op andere wijze spelen. Droogjes merkt Geoffrey op: “als je geen verschil hoort, zijn we uitgesproken”.

Madge werpt de vraag op of niet iedere uitvoering van een stuk eigenlijk een transcriptie is. Een man in de zaal zegt dat hij van een bepaald stuk wel zes uitvoeringen op CD heeft. Maar hij luistert eigenlijk alleen nog naar de laatstgekochte, want waarom had hij die anders gekocht.

Als je het begin hoort, weet je dan hoe het verder gaat? Vanaf de eerste noot neemt de componist je mee langs een boog, die gaat tot aan de laatste noot.. De eerste noot is dus van bijzonder belang, maar ook de noten waar een stemmingswissel plaats vindt. Hij demonstreert dat door dezefde melodie een paar keer te spelen, daarbij telkens net op een ander moment te beginnen.

Na de pauze vertolkt Geoffrrey de Symphonie Fantastique op piano. De eerste noot wordt zo zacht gespeeld dat hij nauwelijks hoorbaar is.

Ik blijk vooral naar muziek te luisteren, met alle andere muziek die ik ooit hoorde resonerend in mijn hoofd. Is dat niet het intro van een nummer van de Shangrilas dat ik daar hoor? Voor de ex-koorknaap in mij samplede Berlioz zelf twee keer het Gregoriaanse rouwlied Dies Irae in de compositie. Het wordt door Geoffrey eerst smartelijk, dan aggressief vertolkt. Na zeventig minuten hebben we een prachtig verhaal gehoord over een jonge kunstenaar en zijn uiteindelijke doem.

Op 20 mei en 10 juni geeft Geoffrey Madge de volgende 2 workshops met concerten in Korzo.

, , , , , , , ,

Comments are closed.

Hofstijl, het laatste woord uit Den Haag