De stelling van deze maand is door moderator Marco deze keer niet echt neutraal geformuleerd. Voordat ik wat nuances ga plaatsen, is het goed om te zeggen dat ik het gewoon eens ben met de stelling. Dan hebben we die duidelijkheid meteen maar gehad.
In de toelichtende tekst wordt gewezen naar plekken rondom het Spui. Dat is een heel specifiek probleem. De hoek van het Spui en de Kalvermarkt staat al jaren op de nominatie voor herontwikkeling. Ik ben er niet helemaal in thuis – het is mijn ‘portefeuille’ niet zoals dat heet – maar ik geloof dat het ook nog wel even kan duren. Het laatste écht concrete plan wat ik heb gezien voor deze plek was het Nationaal Historisch Museum. Dat ging naar Arnhem, en is door dit kabinet trouwens helemaal afgeschreven. Daarna is nog gepoogd het Huis voor Democratie en Rechtstaat er gevestigd te krijgen, maar daar is ook geen geld meer voor. Laten we voor de rest van de discussie er maar even vanuit gaan dat dit kabinet zowel de nationale historie áls democratie en rechtstaat van belang vindt, maar aan het Spui zal het nog wel even tobben blijven.

Leegstand is de decennialang een thema, maar de laatste jaren en maanden wat meer in de belangstelling. Dat heeft natuurlijk te maken met de ‘wet kraken en leegstand‘, die eind vorig jaar in werking is getreden. Dat ging niet zonder slag of stoot. Hier in Den Haag werd kort daarvoor nog het Astagebouw ‘gekraakt’, met de bedoeling er een culturele invulling aan te geven. Ik vond dat wel een goed idee – zeker om het zoals gezegd toch al tobben is aan het Spui.

De Astakraak had ook een duidelijke politieke boodschap: geef creatieven de ruimte, en gebruik leegstaande panden om dat (tijdelijk) te doen. Dat is meteen ook iets wat vanuit de historie vaak gebeurd is. Zonder ‘kraken’ hadden we geen Paard gehad en was Korzo er niet geweest, om maar wat te noemen. Ik kan me niet voorstellen dat er iemand is die het jammer vindt dat we deze podia nu hebben. toch is de laatste jaren ‘kraken’ voor sommige partijen een speerpunt geworden, en dan vooral in negatieve zin. Dat heeft uiteindelijk geleid tot de wet die er nu is. Kort gezegd: kraken is verboden en wordt volgens het regeerakkoord zelfs ‘prioritair‘ gehandhaafd, de gemeenten krijgen de mogelijkheid om een ‘leegstandsverordening’ op te stellen.

Den Haag heeft er nu voor gekozen om dat niet te doen, maar om de strategie van ‘verleiden’ te gebruiken. Kort gezegd: met ontwikkelaars en eigenaren om de tafel met een kopje koffie en kijken of ze misschien wat willen. Ik vind dat wel iets te slap. De gemeente Amsterdam pakt het wat dat betreft een stuk resoluter aan. Leegstand is nog wat anders dan verkrotting overigens, want op dat punt heeft de gemeente Den Haag al een redelijk actief beleid: eigenaren worden aangeschreven en zijn dan verplicht panden op te knappen. Dat in reactie op het verloederingsdeel van de stelling.

Ik vind het jammer dat met de wet kraken en leegstand het kind met het badwater wordt weggegooid. Je zult mij niet horen zeggen dat kraken een recht is, en dat alle kraakpanden een wervelend succes zijn. Ik vind wel dat de praktijk zoals die was gegroeid in zekere mate zorgde voor enig besef van urgentie af en toe. Dat zal minder worden. De rol van de gemeente blijft dus – in Den Haag – vooralsnog ook beperkt. In dit verband is het ook ‘aardig’ om te vermelden dat een plan – dat mede op mijn aandringen gestalte kreeg – om vanuit de gemeente een stichting op te richten om leegstand te benutten voor culturele instellingen en initiatieven door dit college ook in de prullenbak is gegooid. Per saldo ben ik bang dat de noodkreet van Marco – verpakt in een stelling – dus nog even te horen zal zijn.

In de tweede ronde van ons maandelijkse politieke debat tussen jou, onze gewaardeerde Hofstijllezert, David Rietveld (Groen Links) en Martin Wörsdörfer (Blauw Rechts VVD) neemt eerstgenoemde nu het woord.

1000 banen weg. 48 miljoen euro bezuinigen. Dat zijn nogal getallen, vindt u ook niet? Indrukwekkend hoor. Als je dat soort getallen en bedragen hoort heb je al snel de neiging om te denken dat het barre tijden zijn, dat er harde klappen gaan vallen en dat er fors gesneden moet gaan worden. Is dat zo? Ik waag het te betwijfelen. Ik denk dat de bezuiniging op het ambtelijk apparaat stevig is, maar niet steviger dan wat van andere organisaties in de stad wordt gevraagd. Daarnaast staat de gekozen aanpak een echte vernieuwing van de gemeentelijke organisatie in de weg.

Het is natuurlijk altijd voorzichtig kanttekeningen maken, als je weet dat flink wat gemeenteambtenaren vrezen voor hun baan of werk.  Toch wil ik de ‘enorme opgave’ wat nuanceren. Het tempo van deze gemeentelijke bezuinigingen ligt namelijk een stuk rustiger dan die van sommige andere bezuinigingen. Alle cultuur- en welzijnsorganisaties die subsidie krijgen van de gemeente leveren namelijk per 1 januari 2011 7,7% in. Voor de bezuinigingen op het ambtelijk apparaat is een termijn van 4 jaar uitgetrokken, waarbij het einddoel ongeveer 8% van de totale huidige personeelslasten zijn. Zo’n 2% per jaar minder dus, en dat is toch een tempo waarbij je rustig kunt blijven ademhalen.

Daarnaast zijn ambtenaren een stuk beter beschermd dan gesubsidieerde instellingen. De gemeente kan niet zo heel veel doen buiten de CAO om. En hoewel de wethouder graag roept dat het géén ‘last in, first out’ moet worden (dus dat de jonge, nieuwe ambtenaren er níet als eerste uitvliegen), is hij met handen en voeten gebonden aan de CAO voor gemeenteambtenaren. Daar wordt dit jaar opnieuw over onderhandeld, maar dat zal wel even duren voordat ze er uit zijn. En het lijkt me zeer onwaarschijnlijk dat er in de CAO gaat worden getornd aan de ontslagbescherming.

‘Oplossing’ voor dit probleem zou kunnen zijn dat de gemeentelijke organisatie fundamenteel op de schop wordt genomen. Dan staat alles ter discussie, en kan er (opnieuw) geselecteerd worden op kwaliteit i.p.v. anciënniteit. Mijn collega Wörsdörfer lijkt daar een beetje over te dromen in zijn bijdrage deze maand, maar dat is echt ijdele hoop. Dat gebeurt namelijk niet. Het ‘dienstenmodel’ blijft recht overeind. In gewoon Nederlands: alle directies die bestaan, blijven bestaan. Inclusief de ‘integrale’ verantwoordelijkheid van de directeuren van de diensten voor het personeelsbeleid. De wethouder Personeelszaken kan hoog en laag springen, op zijn handen gaan lopen of nog onorthodoxer: hij heeft weinig tot niets te zeggen over hoe de dienst zichzelf inricht en het personeelsbeleid vormgeeft.

Dat betekent heel simpel – en iets gechargeerd -  dat de voorgenomen bezuinigingen keurig netjes over de diensten worden verdeeld, en dat zij het keurig netjes over de jaren uitsmeren. Resultaat: er verandert niets, en er wordt alleen gedacht vanuit bestaande (machts)posities binnen een organisatiemodel dat inmiddels alweer ruim 15 jaar oud is. Gemiste kans, zeg ik dan.

Over het totale bedrag valt overigens ook nog wel wat te zeggen. Bruto moet er €48 mln. (in 2015) op de apparaatslasten worden bezuinigd. Daar gaat echter een bedrag van €15 mln. af. Dat gaat op aan ‘onvermijdelijke knelpunten en investeringen in de bedrijfsvoering’ en een ‘compensatie voor de afnemende rendabele personeelskosten’. Toen ik bij de begrotingsbehandeling vroeg wat dat nu concreet betekende kreeg ik als antwoord:

Op het moment van opstellen van de begroting kon nog niet bekend zijn hoe en waar de bezuinigingstaakstelling zal worden ingevuld. Zowel het bepalen van het weglekeffect van rendabele personeelskosten als de overige planvorming is complex en dient vanwege de mogelijke personele gevolgen ook zorgvuldig te gebeuren.

Zo laat ik me niet het bos insturen, dus ik stelde vervolgvragen. Ik heb het sterke vermoeden dat er wel €15 mln. apart is gezet, maar dat volstrekt onduidelijk is waarvoor, waarom en wanneer dat geld ook echt wordt uitgegeven aan waar het voor bestemd is. Zeker voor 2011. Zie hier (een deel van) het antwoord:

In onze raadsmededeling van 26 oktober 2010 (rm 2010.240) hebben wij u al gemeld dat het bepalen van de rendabele personeelskosten en de overige planvorming complex is en dat deze vanwege de mogelijke personele gevolgen zorgvuldig dient te gebeuren. De onderlinge verhouding in 2011 tussen investeringen, onvermijdelijke knelpunten in de bedrijfsvoering en compensatie voor weglek is nog onzeker. Het enige dat bekend is, is dat hiervoor en taakstellend maximum van € 15 mln. beschikbaar is.

U begrijpt wellicht dat ik enigszins argwanend ben geworden als mensen het dus over €48 mln. bezuinigen hebben. Volgens mij wordt er feitelijk maximaal €33 mln. bezuinigd. Dat scheelt een slok op een borrel.

Tot slot nog even over het aantal. Voor mij is nog lang niet duidelijk of en waar die 1000 mensen minder bij de gemeente gaan werken. Een deel daarvan zal vallen onder ‘inhuur externen’. Dat is toch een ander verhaal dan gemeenteambtenaren die ontslagen worden. Sommige projecten liepen al af, sommige zijn stopgezet. Voor ‘externen’ is het natuurlijk ook vervelend als ze zonder werk komen te zitten, maar de meesten moeten zich bewust zijn (geweest) van de tijdelijkheid van hun dienstverband.

Dan is er ook nog de babyboom. Of beter, die was er tussen 1946 en 1949. Even snel rekenen leert dat die mensen de komende 5 jaar allemaal definitief met pensioen gaan. Voor de gemeente Den Haag gaat dat in totaal om zo’n 650 mensen. Als je nu het stopzetten van tijdelijke contracten cq. externe inhuur, de pensioneringsgolf én de reguliere doorstroom bij elkaar optelt kom je volgens mij voor de komende 5 jaar ruim boven de 1000 mensen uit.

Mijn conclusie: die getallen in de eerste zin van dit stukje zijn vooral bangmakerij of stoerdoenerij. De personele opgave is met een goed personeelsbeleid over een termijn van 5 jaar prima uit te voeren. De fundamentele vraag hoe een toekomstgerichte gemeentelijke organisatie er uit moet zien wordt nu ondergeschikt gemaakt aan bestaande machtsposities.  En dat is een gemiste kans.

Het politieke taalgebruik is aan inflatie onderhevig.  Maatschappelijke vraagstukken worden met natuurrampen vergeleken en straatschoffies gepromoveerd tot terroristen. Ik heb me voorgenomen om daar niet al te enthousiast aan mee te doen. Zo’n woeste kwalificatie moet tenminste goed onderbouwd worden. Laten we eens wat zaken op een rij zetten.

Er zijn wel zegeningen te tellen voor de gemeente Den Haag. Zo zijn we de enige gemeente die expliciet wordt genoemd, en ook nog in een positieve context: “Den Haag wordt bevorderd als vestigingsplaats voor internationale instellingen, mede gelet op het economisch belang.” Daar kunnen we als gemeente nooit slechter van worden. Ook goed nieuws: de komende 4 jaar wordt er niet gekort op het gemeentefonds. Uit dat fonds krijgen de gemeenten geld om goeddeels naar eigen inzicht te besteden. Den Haag krijgt zo’n €850 miljoen per jaar. Veel partijen – de VVD voorop – wisten vrijwel zeker dat dat bedrag fors omlaag zou gaan. Dat gebeurt dus niet. En dat is goed nieuws.

Voor mij houdt het goede nieuws hier meteen wel zo’n beetje op. In zijn algemeenheid vind ik het beleid dat het kabinet Rutte voorstaat provinciaals en behoudend. Als progressief stadsmens word ik daar dus niet blij van. Ik loop een paar voorbeelden langs.

1. De bezuinigingen op cultuur.
Rutte bezuinigd oplopend €200 miljoen per jaar op cultuur. Klinkt niet veel, maar is het wel als je je beseft dat het totale cultuurbudget rond de €700 miljoen is. Musea en erfgoed zouden moeten worden ontzien bij deze bezuinigingen, wat betekent dat die €200 miljoen afgaan van een nog kleiner bedrag. Bottomline: podiumkunsten, beeldende kunst en muziek krijgen de helft minder binnen 4 jaar. Dat is bovenop de bezuiniging van ruim 20% die D66(!)-wethouder Marjolein de Jong al had ingeboekt hier. Wat betekent dat voor Den Haag? Simpel. We hebben nu 4 theaters: Koninklijke Schouwburg, Nationale Toneel, Theater aan het Spui en De Appel. Zegt u maar welke 2 er dicht kunnen. Het Residentie Orkest zal ook wel opgedoekt worden, wat Den Haag de enige regeringsstad zonder eigen orkest zou maken. De nieuwbouw aan het Spuiplein komt op losse schroeven te staan, waarmee het voor het Nederlands Dans Theater de vraag wordt of ze persé in Den Haag moeten blijven. STROOM zal zo’n forse bezuinigingsronde ook nauwelijks overleven. Ik kan nog wel even doorgaan – want zelfs met bovenstaande hebben we het te bezuinigen bedrag nog niet te pakken – maar u heeft een beeld.

2. Idiote prioriteiten op veiligheidsgebied
Het kabinet Rutte lijkt het zicht op de werkelijkheid echt kwijt als het om veiligheid gaat. ‘Het kraakverbod wordt prioritair gehandhaafd’, staat er in het akkoord. Los van de principiële discussie – die best aardig en nuttig is – is dat écht waar je je (steeds schaarser wordende) politiecapaciteit op wilt inzetten? Hetzelfde geldt voor het softdrugsbeleid. Het enige wat Rutte kan bedenken zijn regeltjes, regeltjes en nog eens regeltjes. Lekker liberaal allemaal. Coffeeshops mogen niet meer in een straal van 350 van een school. En ook zo’n lumineus idee: er mogen alleen pashouders een coffeeshop binnengaan. Vragen genoeg bij dat idee. Wie gaat de pasjes uitgeven? Wie gaat ze controleren? Mag je lid worden van één coffeeshop, of is je pas in het hele land geldig? Hoe voorkom je leengebruik? Mag je een introducee mee naar binnen nemen? Als iemand alleen koffie wil drinken, heeft hij of zij dan ook een pas nodig? U ziet: er is nog geen begin van een idee over hoe je dat uit zou moeten gaan voeren, maar ik kan je al wel vertellen dat het vooral méér werk voor de politie is. Gelukkig krijgen we straks wel omgerekend zo’n 25 ‘Animal Cops’ in Den Haag!

3. Hit ‘m where it hurts: pak de zwaksten!
De brief van Van Aartsen en zijn drie PvdA-amigos uit de andere grote steden blijkt ook al: dit kabinet heeft weinig op met mensen in de armoede. En – helaas, maar waar – in de grote steden zijn er meer mensen die in armoede leven. Tot nu toe hebben gemeenten relatief grote beleidsvrijheid voor het invullen van het armoedebeleid. Rutte grijpt daar nu diep en hard op in door armoederegelingen alleen toe te willen staan voor mensen onder 110% van het wettelijk minimum loon. Daarnaast worden allerlei regelingen gebundeld: de bijstand, de Wajong en de sociale werkvoorziening. Nu kan dat allemaal zeker handiger georganiseerd worden, maar om er meteen een half miljard bezuiniging op in te boeken…
Een schrijnend voorbeeld wat het ‘sociale’ beleid van het kabinet Rutte wat mij betreft typeert: de AOW-tegemoetkoming vervalt voor mensen met een onvolledige (!) AOW-uitkering. Deze groep – feitelijk vooral de klassieke ‘gastarbeiders’ – heeft geen volledige AOW, omdat ze niet hun hele leven in Nederland belasting hebben betaald. Dat is logisch. De AOW-tegemoetkoming is er omdat ouderen er door fiscale maatregelen zo’n €400 bruto per jaar op achteruit gingen. Ook logisch. Maar als je geen volledige AOW hebt (en je vraagt aanvullende bijstand aan omdat je onder het bijstandsniveau zit) dan heb je dus dikke pech. Dit lijkt me niet alleen onlogisch, maar ook onrechtvaardig. Heeft Den Haag daar last van? Ja, want genoemde groep is oververtegenwoordigd in de grote steden. Dus meer mensen in de armoede door het kabinet Rutte.

4. Na de successen bij de post, nu de bus: marktwerking!
Of het nu bij cultuur is, of bij openbaar vervoer: er moet meer marktwerking komen. Dat levert geld op volgens het kabinet Rutte (wat alvast maar wordt ingeboekt als bezuiniging) en het is ontzettend goed voor de mensen in het land. Heeft Den Haag daar last van? Waarschijnlijk wel. De HTM kon tot nu toe – overigens mede door steun van de PVV – zonder openbare aanbesteding het recht op het busvervoer worden gegund. Als het aan Rutte ligt kan dat niet meer: er moet aanbesteed worden. We kunnen uittekenen wat er gebeurt: één van de 2 grote vervoerders tekent in voor een lage prijs, een paar jaar ellende volgt en daarna zijn we gewend aan een lager kwaliteitsniveau. Zo is het met het meeste busvervoer in de regio ook gegaan, vooral als er alleen op prijs werd geconcurreerd. En dat moet, want we moeten van Rutte miljoenen gaan bezuinigen op het busvervoer.

Dit zijn een viertal punten waar ik niet vrolijk van wordt. En die volgens mij – of je nu links of rechts bent – niet goed uitpakken voor Den Haag. Dat valt in de brief van Van Aartsen te lezen, maar ook uitgebreid in een brief van de wethouder Sociale Zaken. En dan komt er binnenkort nog een brief van de wethouder Cultuur. Misschien moet er in de gemeenteraad maar eens een debat plaatsvinden over al deze brieven, want nu nemen we als raad een erg afwachtende houding aan vind ik.

Naast de nadelige effecten voor Den Haag is nog de toon van het akkoord, dat bol staat van de anti-Europese, anti-immigranten maatregelen. Heel onprettig. Dan dringt zich nog het beeld op dat CDA en VVD het heel prettig vinden om met de PVV samen te werken. Vind ik onprettig. En wat te denken van het feit dat de woorden ‘verdraagzaamheid’ en ‘tolerantie’ niet voorkomen in het regeerakkoord. En al helemáál niet in het gedoogakkoord. Uiterst onprettig.

Alles bij elkaar is het het kabinet Rutte misschien wel een ramp voor het land en voor de economie, maar niet persé voor de stad Den Haag. Het is een gure wind, maar het is geen orkaan. En gelukkig is het kabinet Rutte zelf vatbaarder voor windvlagen. Ik bedoel: de VVD-fractie is al tegen de verhoging van de BTW op cultuurkaartjes. Ik neem aan dat de PVV zich dan ook niet meer gebonden acht aan het financiële kader van het regeerakkoord en de marktwerking in het Openbaar Vervoer alsnog gaat stoppen. Als de regeringspartijen elkaar op die manier een paar keer in de voet schieten, struikelt het kabinet binnen een jaar. Dan was het niet meer dan een mislukt experiment, en dat kun je toch geen ramp noemen. Dat zou eerder een zegen zijn.

Den Haag, zomer 2028

Beste Martin,

dank voor je brief. Inderdaad jammer dat we elkaar zijn misgelopen tijdens de openingsceremonie. Nadat we van 2018-2022 samen in het Haagse college van B&W zaten – jij als wethouder Financiën, ik van Cultuur, ICT en Burgerschap – zijn we elkaar een beetje uit het oog verloren. Ik heb wel gehoord dat je onlangs opa bent geworden, gefeliciteerd!

Ik ben met je eens dat het organiseren van de Olympische Spelen een van de beste beslissingen ooit is geweest. Ik weet nog goed dat mensen me in 2010 af en toe raar aankeken als ik daar weer een gloedvol betoog voor hield, maar uiteindelijk is het gegaan zoals ik had verwacht: enorme investeringen in het Openbaar Vervoer en een enorme impuls voor de breedtesport en het vrijwilligerswerk.

Ik denk sowieso nog vaak terug aan de verkiezingscampagne in 2010. Een gek jaar was dat eigenlijk. Balkenende was wéér eens gevallen en iedereen maakte zich op voor een ruk naar rechts. Uiteindelijk viel dat reuze mee. Ik vond het wel mooi dat we in Den Haag eigenlijk de voorzet hebben gegeven voor de landelijke coalitie: VVD/PvdA/D66/GroenLinks. Hoe heette het collegeakkoord van toen ook alweer? ‘Duurzame daadkracht’ of zoiets?

Je moet met me eens zijn dat het achteraf gezien ook verstandig was om niet met de botte bijl in de begroting te gaan hakken. In Rotterdam was het een coalitie van Leefbaar, VVD en CDA die als een dolle tekeer ging. Welzijn werd opgedoekt, de bijstand werd helemaal uitgekleed en het geld voor cultuur werd gehalveerd. We weten allemaal hoe het met Rotterdam is afgelopen. Ik weet dat jij er toen wat moeite mee had, maar uiteindelijk was het prima om een jaar de tijd te nemen om de begroting eens goed tegen het licht te houden. De beslissingen die we toen hebben genomen konden in ieder geval rekenen op draagvlak, en waren zonder uitzondering verstandig te noemen.

Je opmerking over de Amerikaanse Ambassade kan ik niet helemaal plaatsen. Misschien haal je droom en werkelijkheid door elkaar, maar dat fantastische gebouw van Breuer staat er nog steeds hoor. Ik heb nooit begrepen waarom jullie ineens hét monument van de wederopbouw tegen de vlakte wilden  hebben. Ik denk dat het een prima bestemming heeft met in de ene helft een Museum voor Toegepaste Kunst en de andere helft een Internationaal Centrum voor Dialoog. Vooral op dat laatste ben ik trots overigens. Toen de leus van Den Haag uiteindelijk werd ‘Internationale stad van Mensenrechten en Wereldvrede’ moesten we de daad bij het woord voegen en een plek maken waar men door in dialoog te gaan conflicten kon oplossen. Ik geloof dat we kunnen zeggen dat zowel het conflict in het Midden-Oosten als tussen China en Tibet daar zo’n beetje hebben opgelost.

Verder deel ik je mening. De periode 2010-2014 was een scharnierpunt. Het was tegelijk de opkomst en de ondergang van de PVV, weet je nog? Uiteindelijk hadden mensen snel hun zakken vol van het negativisme. Ik was ook blij dat jullie daar uiteindelijk een beetje van terug zijn gekomen.

Ik denk inderdaad dat we echt wat hebben neergezet. De groenste grote stad van Nederland, die geheel in z’n energiebehoefte voorziet met duurzame energie. Natuurlijk hielp de doorbraak van de elektrische auto in het verbeteren van de luchtkwaliteit, maar het verminderen van het autogebruik was ook nodig. Op een gegeven moment had de auto de hondenpoep ingehaald als grootste ergernis! Al die auto’s namen ook zoveel kostbare openbare ruimte in bezit. Goed dus dat we in 2016 radicaal kozen voor fiets en openbaar vervoer. Maar goed, toen wisten we dat de Spelen zouden komen, dus dat we er geld voor hadden.

Ik hoop je snel weer eens te spreken. Weet jij al of je in 2030 verkiesbaar gaat stellen voor de eerste burgemeestersverkiezing? Ik ben het serieus aan het overwegen. Lijkt me leuk als je meedoet. Kunnen we net als 20 jaar geleden de degens weer eens kruisen.

vriendelijke groeten,

David Rietveld

PS: ga je eigenlijk nog naar de receptie ter gelegenheid van het 30-jarig raadslidmaatschap van Joris Wijsmuller? Ik ben benieuwd of hij er in 2030 nu écht een keer mee ophoudt. Ik ga wel even langs. Misschien zie ik je daar nog even!

Beste Martin,

zo schiet het niet op denk ik. Een uitvoerige reactie, maar je gaat niet echt in op de punten die ik aanbreng. In het kort: de plannen van de VVD zijn wel drastisch, maar niet zorgvuldig. Zeker het afschaffen van de kwijtschelding voor mensen met alleen AOW of een Wajonguitkering. Dat scheelt ze €300 per jaar, en dat kan net genoeg zijn om ze koppie-onder te krijgen. Dat zit me echt hoog, en ik begin eigenlijk te vermoeden dat jullie geen echte bezuinigingsplannen hebben opgesteld, maar gewoon een voorschot nemen op de college-onderhandelingen. Flink hoog inzetten, dan blijft er altijd wel wat over. Dat kan natuurlijk, maar ik vind het een armoedige strategie. Volgens mij kan dat anders.

Eerst even iets rechtzetten: volgens mij is GroenLinks een van de meest uitgesproken voorstanders van nieuwbouw op het Spuiplein. Vooral het idee omo het Conservatorium naar het hart van de stad te halen spreekt ons erg aan, maar natuurlijk ook het feit dat Residentie Orkest en vooral het Nederlands Dans Theater een toppodium verdienen. Zoals je me tijdens een debat al eens hebt horen zeggen: niet voor de elite. Als het licht uitgaat is iedereen in de zaal gelijk, en schittert alleen het talent. Daar vinden we elkaar dus wel, en daar ben ik blij om. In te veel opzichten hoor ik een verre echo van de nieuwrechtse partijen in jullie financiële programma doorklinken, en daar wordt ik als belijdend lid van de Linkse Kerk natuurlijk niet vrolijk van.

Maar goed, een anders strategie dus. Vandaag werd de laatste opiniepeiling bekend. Ik heb ze meteen maar even in een grafiek gezet met coalitiemogelijkheden. Ziet er overzichtelijk uit, dacht ik zo.

Coalitiemogelijkheden Haagse gemeenteraad

Over rechts is geen optie. De linkse variant, waar jullie kennelijk zo bang voor zijn dat er nu al voor de 4e keer voor gewaarschuwd is, is met 4 partijen en 23 zetels ook niet realistisch. Er zijn wat varianten denkbaar, maar feit is in ieder geval dat jullie straks het college in moeten met de partijen die je nu zo fel bestrijdt. Volgens mij weten jullie dat prima, dus zijn jullie alvast met de onderhandelingen begonnen. Volgens mij is dat de verkeerde focus.

Het gaat er niet om wie het hardst durft te snijden, maar wiens perspectief je het meest aanspreekt. Wat is jouw vergezicht aan de horizon, dat richting geeft aan je dagelijks handelen als politicus. Jij en ik weten best dat je in 4 jaar maar weinig grote dingen bereikt, en dat veranderingen met kleine stapjes gaan. Dat neemt niet weg dat ik een eindbeeld heb waar ik naar toe streef. Vroeger wist ik zeker dat met een beetje goede wil dat voor m’n 40e te bereiken was. Later dacht ik: “ik hoop dat ik het meemaak”. Nu weet ik vrijwel zeker dat ook dat niet zal gebeuren, maar dat neemt mijn motivatie niet weg en maakt mijn inzet niet minder. Mijn eindbeeld is goed weergegeven in onze stadsgids. Ik streef naar een groene, sociale en tolerante stad. Ik zal niet uitwijden, alles staat in de Stadsgids (die overigens via groenlinks@denhaag.nl ook gratis als lekkere papieren bladerversie is te bestellen).

Daar past geen hakken en zagen of keihard snijden in. Ik begrijp dat je graag een noodzaak creëert, omdat je daarmee je eigen plannen kunt doorvoeren, maar zo dringend is het niet. Mogelijk – want wat er precies gaat gebeuren is nog niet eens zeker! – zijn er vanaf 2012 minder inkomsten, oplopend tot €100 mln in 2015. Voor de goede orde: de gemeentebegroting is €2,3 miljard. Dus we hebben het over minder dan 4,5% over een periode van 5 jaar. En misschien nog wel minder. Dan is het toch beter en zorgvuldiger om dit jaar en volgend jaar gewoon de tijd te nemen om alle gemeentelijke uitgaven kritisch tegen het licht te houden? Dat is geen duiken of weigeren keuzes te maken, dat is in mijn ogen gewoon zorgvuldig besturen.

In plaats van mensen bang te maken met bezuinigingen, coffeeshops en linkse college’s kunnen we het dan misschien hebben over andere thema’s. Hoe ziet Den Haag er over 20 jaar uit? Is Nederlands als enige taal wel houdbaar? Moeten we niet de stad van Mensenrechten en Wereldvrede worden, in plaats van het kille Recht en Vrede? Wat doen we als de klimaathoaxers per ongeluk wel gelijk hebben? Hoe worden we zelfvoorzienend in onze eigen (duurzame) energiebehoefte? Hoe ruim is het recht op ongebreidelde mobiliteit? En – een favoriet van je – wanneer kan Martin Wörsdörfer gewoon weer eens in Den Haag naar een popconcert?

Ik sluit af met een liedje. Ik dacht nog even om conceptueel in te haken op bovenstaande, maar daar heb ik eigenlijk helemaal geen zin in. Toch ook hier dus maar even een ode aan Doug Fieger en The Knack. Zo’n band die alles in hun eerste plaat stopte, en daarna langzaam in de vergetelheid raakte. (Als iemand van de Hofstijlredactie het trouwens wél lukt om het filmpje hieronder te zetten: graag!)

Tot volgende week!

Beste Martin,

De tijd van vrijheid blijheid is inderdaad wel voorbij bij GroenLinks. Inmiddels zijn we een serieuze partij met goede ideeën die bereid is bestuursverantwoordelijkheid te dragen. Op steeds meer plekken in Nederland trouwens. Niet alleen in de 3 grootste steden van Nederland, maar in tientallen gemeenten met in totaal 40% van de inwoners van Nederland. En wie bestuurt, weet dat er geen makkelijke keuzes zijn. Dus willen we als GroenLinks meer geld naar fietspaden en OV, maar beseffen we ook dat we het budget voor wegenonderhoud in stand moeten houden. We willen een goed armoedebeleid, maar zien ook wel dat het nodig is om de woonlasten binnen de perken te houden. We zijn trots op de culturele diversiteit van Den Haag, maar willen net zo graag als iedereen dat we ons allemaal in het Nederlands verstaanbaar kunnen maken.

Reden waarom ik echt geschrokken ben van jullie laatste plannen met het gemeentegeld. €200 miljoen aan bezuinigingen per jaar. En de meeste bezuinigingen treffen de meest kwetsbare groepen. Ik vind jullie plannen irreëel en onverantwoordelijk. Om er bij te zetten dat ‘de linkse partijen’ de kiezer voor de gek houden is bijna een belediging. Als we dat al doen, is het zeker niet meer dan jullie het doen.

Een paar voorbeelden. Afschaffen van de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing. Sinds jaar en dag krijgen mensen op of onder deze minimumnormen deze kwijtschelding. Zo’n €300 per jaar. Onder het mom van ‘werken moet lonen’ zet de VVD daar nu een streep doorheen.  Wat is de realiteit? In deze groep zitten óók de 65-plussers met alleen AOW. Óók de jonggehandicapten met een Wajonguitkering. Die krijg je echt niet aan het werk door ze die €300 af te pakken.  Ik vind het echt onvoorstelbaar dat jullie dit niet onderkennen. Of staat de VVD echt zo ver van de realiteit af dat ze dit gewoon over het hoofd hebben gezien?

Even doorgaan op die mensen die langdurig in de bijstand zitten, of een Wajonguitkering hebben. Ik denk dat aar een heleboel mensen zijn die best kunnen en willen werken. Misschien geen 40 uur in de week, maar een deel wel. Misschien willen ze ook vrijwilligerswerk doen. Punt is: dat gaat natuurlijk niet zomaar – tenzij de VVD eindelijk de werkgevers eens aanspreekt op hun verantwoordelijkheid hier, maar dat heb ik nog nooit zien gebeuren. Gelukkig geeft de gemeente geld uit aan ‘reïntegratie’. Nu nog wel tenminste, want als het aan de VVD ligt wordt daar €20 miljoen op bezuinigd. Jullie alternatief: niet zeuren, gewoon aan het werk! Ook hier: staan jullie zo ver van de realiteit dat je nog serieus denkt dat het zo makkelijk is?

Ik kan nog wel even doorgaan. De VVD wil de helft van de buurt- en clubhuizen sluiten. Bezuinigen op thuislozenzorg (terwijl onze GroenLinks wethouder Bert van Alphen het net op orde heeft). Alles wat te maken heeft met diversiteit en ontmoeting: ook wegbezuinigd. Particuliere woningverbetering: ook opheffen. En natuurlijk worden vrijwel alle portefeuilles van de huidige VVD-wethouders ontzien. Citymarketing wordt zelfs ‘slim investeren’ genoemd. Je moet maar durven. The Hague Festivals draait een paar jaar met tonnen subsidie, maar in de laatste stadsenquete gaf slechts 2% van de Hagenaars aan dat ze er geweest waren. O ja, en op milieu wordt natuurlijk ook bezuinigd. Staat niet bij waarom, gewoon ‘korting op milieubeleid’. Is milieubeleid dan niet ‘slim investeren’?

Kortom: dit valt me echt tegen. Niet alleen de inhoud, maar ook de hijgerigheid waarmee de VVD staat te juichen dat er eindelijk weer eens  fors gesneden kan worden. De komende periode moet er bezuinigd worden, maar laten we het ook niet overdrijven. De prognose is dat pas in 2012 er een (overzienbaar) tekort optreedt. Pas in 2015 zou dat oplopen naar €100 mln. Klink veel, maar is nog altijd ruim minder dan 5% van de gemeentebegroting. Als we de komende jaren als gemeente zuiniger gaan werken en alle activiteiten kritisch tegen het licht houden, dan komen we echt een heel eind. Ik stel voor dat we niet overspannen gaan hakken en zagen.

Ik ben erg gecharmeerd van de leus: “het hart warm, het hoofd koel”. Altijd de mensen om wie het gaat in het oog houden en de meest kwetsbaren het meest beschermen, maar ook zakelijke afwegingen maken. Dat hoeft niet nu in een paar weken, daar hebben we echt nog wel even de tijd voor. Zo’n opstelling past denk ik ook beter bij een verantwoordelijke bestuurspartij.

Ik ga afronden, want ik heb nog 4 commissies op de rol staan deze week. Het is wel jongleren met de tijd nu de verkiezingsstrijd al goed bezig is, maar het raadswerk ook nog gewoon doorgaat. Ik heb een hoop punten niet behandeld, maar we hebben nog een paar brieven voor de boeg! Wel een slotopmerking. Die klassieker waar jij mee aankomt is wel erg belegen hoor. Dit nummer gebruikten wij bij onze campagnestart. Misschien geen klassieker – en vreselijk slecht geplaybackt – maar ik word er wel blij van.

Beste Martin,

toen de redactie van Hofstijl me vroeg om in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen (op 3 maart 2010 – dat weet iedereen toch?) mee te doen aan een ‘briefwisseling’ heb ik direct ja gezegd. Toen ik hoorde dat jij mijn opponent zou zijn, kreeg ik er alleen maar meer zin in.

Laat ik het wat persoonlijk maken. Voor politieke praatjes en serieuze standpunten kan iedereen terecht op de websites van jouw of mijn partij. Dat hoeven we hier niet allemaal te gaan herhalen. Persoonlijk dus. En dan zit ik met een dilemma. Ik vind je namelijk een uitermate prettig mens, maar die partij van je doet met de dag gekker. Ik vraag me dan af: hoe hou je het vol? Dat moet je toch af en toe te gortig worden?

Ik bedoel: de ene keer pleit de VVD vóór verplaatsing van coffeeshops, en minder dan een jaar later is de VVD er tégen. Vervolgens moet van de VVD hét monument van de wederopbouw (en de rol van de Amerikanen daarin) zo snel mogelijk tegen de vlakte.  Op twitter lees ik een collega van je onzin verkopen over duurzaam bouwen. Je moet toch toegeven, het komt allemaal niet erg inspirerend of consequent over. En dan heb ik het nog niet eens over dat eeuwige dogma van lastenverlichting. Wat een grijsgedraaide plaat is dat zeg.

Morgen komt het Kieskompas voor Den Haag uit. Ik heb gezien dat GroenLinks helemaal links bovenin zit, en de VVD rechtsonder. Links-progressief tegen rechts-conservatief. Die plek past bij mij, maar ik kan me niet voorstellen dat jij jezelf als rechts-conservatief ziet. Heb je de Haagse stemwijzer al gedaan trouwens? En wat kwam er uit?

Ondanks alles veel succes in de campagne. Ik hoop namelijk oprecht je terug te zien in de nieuwe raad. Dan neem een iets te grote VVD met vier weken veel verkiezingsretoriek wel op de koop toe.

vriendelijke groet,

David Rietveld

PS: primeurtje voor Hofstijl. Ons verkiezingsfilmpje:

Stem 3 maart GroenLinks in Den Haag van GroenLinks Den Haag op Vimeo