Volgens mij is vriend en vijand het eens dat er op het Spuiplein iets moet gebeuren. En dat de huidige huisvesting van het Nederlands Dans Theater en het Residentie Orkest onder de maat is. Laat ik hier maar wel direct bekennen dat ik dat zelf niet meer recent bekeken heb. De laatste keer dat ik in dat gebouw was, was met de uitslagenavond na de gemeenteraadsverkiezingen in 2010. Daarvoor was het vele jaren geleden. In deze bijdrage focus ik vooral op het cultuurcentrum; als daar iets gaat gebeuren, kan het plein mooi meegenomen worden.

In ons verkiezingsprogramma schreven wij dat we vóór een nieuw cultuurcentrum aan het Spui zijn. Daarin zou dan ook het conservatorium opgenomen moeten worden. Belangrijke door ons daarbij gestelde voorwaarde is dat dit cultuurcentum financieel haalbaar en betaalbaar moet zijn.

Overigens is het streven van Den Haag om in 2018 Culturele Hoofdstad te zijn, wat mij betreft niet meer dan een aardige aanleiding om over deze plannen na te denken.

Een paar argumenten om als een speer aan de slag te gaan:
- het huidige onderkomen van concervatorium kan niet meer omdat het niet toegerust is op het huidige aantal studenten;
- het onderkomen op het Spuiplein is ondermaats, er zijn regelmatig lekkages en ik begrijp dat er serieus emmers geplaats moeten worden als het regent;
- de huidige ruimtes zijn steeds minder aantrekkelijk voor grote bedrijven om hun company events te organiseren en grote Haagse bedrijven wijken daardoor uit naar steden als Amsterdam – het zal duidelijk zijn dat we daar dus volstrekt niet op zitten te wachten;
- de programmering in het huidige gebouw is lastig omdat het er geen oefenpodium is; als er door het danstheater geoefend wordt, kan er geen andere programmering georganiseerd worden;
- last but not least: Den Haag heeft een beter Spuiplein nodig. Het Spuiplein is op zn zachtst gezegd geen fraaie plek (meer) en is hard toe aan een impuls.

Naast het feit dat een nieuw centrum nodig is om bestaande problemen op te lossen, biedt een nieuw gebouw enorm veel kansen. Het Haagse conservatorium is, en daarmee zeg ik volgens mij niets schokkends, het beste van Nederland. De dirigentenopleiding is zelfs van wereldniveau. En dat nu al in het oude pand. Met betere voorzieningen krijgt het conservatorium de ruimte om nog verder op te bloeien. Een combinatie van functies is uniek en biedt daarom extra mogelijkheden, ook internationaal. En wat is er mooier als je als dirigent in opleiding meteen met een heel orkest kunt oefenen. Of dat je je opleiding kunt volgen in orkestverband? En de dansopleiding zal dan ook met regelmaat kunnen oefenen, zonder dat het andere programmering in de weg zit. Ik ben erg enthousiast over de mogelijkheden!

Maar ik ben niet voor niets woordvoerder financiën: er moet natuurlijk wel een goede financiering zijn! Deels moet de bouw door de gemeente worden betaald,en deels zal het koninklijk conservatorium de rekening moeten betalen (dus het Rijk). En dat is nog een probleem. Niet alleen voor het conservatoriumdeel, ook Den Haag heeft niet genoeg geld. Dat de wethouder nu voorstelt om het komend jaar geld te gaan zoeken en dan definitief te beslissen of het cultuurcentrum er gaat komen, vind ik verstandig. Er moet vanaf nu hard gewerkt gaan worden om dat geld te vinden. Daar is de VVD alert en kritisch op. Zijn de gebruikte getallen reëel? Denk bijvoorbeeld aan benodigd aantal bezoekers? Zijn die haalbaar? Dan is natuurlijk de vraag wat we doen als onvoldoende geld gevonden wordt? Tsja, voor een financieel degelijke partij als de VVD wordt het dan natuurlijk lastig. Geen geld, geen Zwitsers. Wij zijn als VVD overigens optimistisch en geloven dat het met dat geld wel gaat lukken.

Ik sluit af met een persoonlijke noot. Ik ga met veel plezier naar (redelijk) nieuwe bandjes kijken (denk aan The Wombats, White Lies, Two Door Cinema Club) en tot mijn verdriet is dat vaak in Amsterdam. Daar lijken Melkweg en Paradiso in concrrentie met elkaar garant te staan voor een spetterende programmering. De huidige keuze van het ontwerp voor het nieuwe cultuurcentrum biedt de gelegendheid om ook een pophal neer te zetten die uniek is. Alleen dat is al een reden om aan de slag te gaan: Den Haag als Popstad nr 1 behoort toch veel meer popconcerten binnen de stadsgrenzen te hebben!

(reactie op stelling van deze maand ‘groeiende leegstand in Den Haag‘)

Geen misverstand, de stelling is waar – de kantorenleegstand zal nog flink groter worden.

Eerst even enkele feiten. In Den Haag e.o. staat ongeveer 14,5% van de kantoren leeg. Dat is, gezien de rest van Nederland, niet eens zo veel. In ons omringende steden staat veel meer leeg dan in Den Haag. Ook in Amsterdam is het erger. Dus momenteel valt het in Den Haag nog enigszins mee.

Voor de goede orde: leegstand is onvermijdelijk. Er zullen altijd kantoren leeg staan (frictieleegstand) en dat is ook nodig zodat bedrijven altijd wel ergens terecht kunnen. Dat neemt natuulijk niet weg dat het nu de verkeerde kant uit gaat. En als gezegd: het wordt erger. Kijken we nu naar de plannen (landelijk en lokaal) om met minder ambtenaren het werk te gaan doen, dan zal dat onvermijdelijk tot meer Haagse leegstand lijden. Zo ook krijgen we te maken met een vergrijzingsgolf (babyboomers die langzaam aan met pensioen gaan) en dat maakt dat de beroepsbevolking krimpt – er gaan minder mensen werken waardoor minder kantoormeters nodig. Met deze vergrijzingsgolf is bij de ontwikkeling van kantoren te weinig rekening gehouden. Tot slot zal het fenomeen Het Nieuwe Werken ook een negatief effect hebben op de vraag naar kantorenmeters. Er zijn immers minder bureaus nodig. Mijn uitgangspunt is dan ook dat het aanbod van lege kantoren zo groot is, dat geen enkele economische opleving structureel de voorraad weg zal werken.

Als je bovenstaande goed leest, is duidelijk dat verschillende partijen een rol spelen in het leegstandsprobleem: ontwikkelaars, beleggers, gemeenten,provincies, banken, noem ze maar op. Ieder van deze partijen heeft teveel naar zijn eigen belang gekeken.

Kernvragen zijn natuurlijk hoe dit opgelost moet worden en wie dit moet doen? De discussie wordt al langere tijd gevoerd, maar het onlangs door DTZ gepubliceerde rapport maakt dat we er nu in de krant ook ongeveer dagelijks over lezen. DTZ adviseert om de bal bij de (centrale) overheid te leggen – een ontwikkelingsstop voor gemeenten. In die visie is de belangrijkste oorzaak het ruimtelijke ordeningsbeleid. Dat begrijp ik wel, want DTZ (marktleider in vastgoedtransacties) denkt natuurlijk aan haar klanten (vastgoedeigenaren). Als er geen nieuwe kantoren worden ontwikkeld, zullen lege kantoren mogelijk (iets) in waarde stijgen.

Als VVD-er ben ik eerder geneigd primair naar de markt te kijken. Er zijn eigenaren die verlies moeten nemen, maar worstelen met de vraag hoe en wanneer. Duidelijk is dat alleen door afwaardering één van de door alle partijen aangedragen oplossingen kan worden gerealiseerd, namelijk herontwikkeling ofwel ombouw van leegstaande kantoren. Als de koop van een onbruikbaar, leegstaand kantoor een realistischer kostenplaatje krijgt, wordt herontwikkeling voor bedrijven ook een realistischere optie.

Maar afwaarderen doen eigenaren niet graag. Een leegstaand kantoor kost misschien wel 40.000 euro per maand (rente,aflossing, leegstandsbeheer (da´s goeie business deze dagen), beetje onderhoud), terwijl een verlies bij een afwaardering direct in de miljoenen zal lopen. Dan is het dus voorlopig goedkoper om een kantoor maar leeg te laten staan. Dat is nu waar een bedrijf als DTZ in mijn ogen een rol zou kunnen spelen. DTZ waardeert de kantoren van hun klanten ten behoeve van de jaarrekening. En zij zouden dus bijdragen aan de oplossing als ze hun klant durven te vertellen dat een leegstaand, verouderd kantoor aan bijvoorbeeld de rand van Den Haag aan de straatstenen niet te verhuren is. Waarde nul, dus.

Desalniettemin meen ik dat ook de overheid, en bijvoorbeeld de gemeente Den Haag, een rol behoort te spelen bij de aanpak van dit probleem. Daarbij moet vooral worden gedacht aan een regisserende en een faciliterende rol. De regisserende rol zou de gemeentegrenzen kunnen overstijgen – de provincie zou daar een rol kunnen spelen (nieuwbouw in de ene gemeente leidt wellicht tot leegstand in de naburige gemeente – dat schiet niet op). En de faciliterende rol zit in de soepele omgang met bestemmingswijzigingen van lege kantoren. Daarbij moet bedacht worden dat Het Nieuwe Werken behoefte schept aan de mix van werken en wonen – waar nu diverse kantoren bij elkaar leeg staan, zou je er dus enkele toch moeten ombouwen tot woningen. Ook dient de overheid voorzichtig te zijn met het blijven uitgeven van grond; een gedegen afweging van alle alternatieven is het devies.

Hier past kort een opmerking over het Amsterdamse model. Ik geloof er niet in dat de overheid op het punt van de kantorenleegstand dwang zou moeten gebruiken. En het is af te keuren dat de overheid een eigenaar van een pand kan dwingen tot ombouw, voor eigen rekening. In die zin ben ik positief over het feit dat Den Haag geen leegstandsverordening heeft vastgesteld, maar meer ziet in (intensief) overleg.

Wat mij betreft moet de markt aan de bak met alternatieve aanwendingsmogelijkheden – en hoe die te betalen zijn. Denk aan appartementen, sloop, studentenwoningen; ik hoorde onlangs een idee om er kassen van te maken om groente en fruit te verbouwen. Vooral die laatste vind ik mooi. Er zijn ook gedachten om bijvoorbeeld twee verdiepingen aan een gebouw toe te voegen – dat zou herontwikkeling betaalbaar kunnen maken.

Bij deze roep ik marktpartijen op hun ideeen te spuien en om aan te geven waar ze nu tegen gemeentelijke regels en beperkingen lopen die bijvoorbeeld herontwikkeling tegenhouden. De VVD Den Haag maakt daar graag tijd voor. Laat het me weten op martin.worsdorfer@denhaag.nl!

Als afsluitende opmerking nog het volgende: behoefte aan nieuwbouw zal er altijd zijn. Vanwege nieuwe arbeidsconcepten, omdat het onmogelijk is oude panden te laten voldoen aan huidige eisen en wensen van duurzaamheid, of omdat zo’n oud kantoor echt op is. Ik hoop dat de Haagse oppositie niet bij elk nieuwbouwproject in Den Haag alleen maar zal roepen dat er zoveel leegstand is en dat een bedrijf zich maar in zo’n oud pand moet vestigen. Daarmee haal je ze niet binnen. Per saldo zijn investeringen, of het nou in oudbouw of nieuwbouw is, nodig om nieuwe bedrijven naar Den Haag te halen.

In de tweede ronde van ons maandelijkse politieke debat tussen jou, onze gewaardeerde Hofstijllezert, David Rietveld (Groen Links) en Martin Wörsdörfer (Blauw Rechts VVD) neemt laatstgenoemde nu het woord.

In het college-akkoord is afgesproken om een bezuiniging door te voeren op de gemeentelijke organisatie. Dat moet resulteren in een besparing van tien procent. Het streven daarbij is naar doelmatiger en efficiënter werken, vermindering van de inhuur van externen en uniformering en versobering van de interne dienstverlening. Op de reden voor de bezuiniging hoef ik denk ik niet meer in te gaan. In de briefwisseling met David Rietveld voorafgaand aan de verkiezingen heb ik meer dan eens duidelijk gemaakt dat de economische crisis hier toe dwingt. Daarbovenop komen nu ook de gevolgen van aangepast rijksbeleid.

Wat de VVD betreft is de noodzaak tot bezuinigen ook een kans. Wij zijn voor een kleine en slagvaardige overheid. Een overheid die dingen doet die nodig zijn en klaar staat voor haar burgers. Tegelijk zijn wij voor een gedegen financieel beleid. De broodnodige bezuinigingen in combinatie met de wens om gedegen financieel beleid geeft nu de mogelijkheid te komen tot een kleinere overheid.

Organisaties hebben van nature de neiging om uit te dijen. En vaak wordt in goede tijden niet gelet op het slank en efficiënt houden van zo’n organisatie (bezuinigen kunnen het minst pijnlijk doorgevoerd worden in tijden van economische voorspoed). Dit geldt ook voor de overheid. Daarom ook acht het college het mogelijk stevig te besparen op management. Voorbeeld: er zijn in ieder geval drie organisaties bezig met het schoonhouden van de stad. Daar zitten allemaal managers en andere overhead – samenvoegen, en slimmer samenwerken moet het mogelijk maken om in managementlagen te snijden (@Eduard – dat is dus uitdrukkelijk de bedoeling, en dat zullen we scherp in de gaten houden! Het feit dat de diensten een eigen invulling moeten geven aan de taakstellingsplannen, kan wat dat betreft nog wel eens goed helpen.).

Het ideaalbeeld – en dus ook het doel, waarop de raad het college kritisch zal volgen – wordt geschetst door het college in de brief van 25 november 2010 (RIS 177160):

“Hierdoor komen we tot een efficiënte bedrijfsvoering waarbij dubbelingen in de organisatie worden voorkomen (…). De besparing leidt tot een slanke, efficiënte gemeente waar de burger als klant goed wordt geholpen.”

De uitdaging is, zoals @Robert terecht constateert, de Haagse bewoners daarvan zo min mogelijk hinder mee te bezorgen. De afgelopen jaren heeft Den Haag geïnvesteerd in meer klantvriendelijkheid. En dat werd beloond met een prijs voor het beste digitale loket van Nederland. Bij voorkeur moet dus worden ingegrepen in de backoffice en niet aan het loket. Waarbij ik wel graag zou zien dat er méér geregeld kan worden aan één loket (niet van het kastje naar de muur gestuurd worden; en voorkomen dat Youp van ’t Hek de volgende De Help over gemeenten gaat schrijven!)

Ik ben het eens met @Eduard die stelt dat er fiks gekort kan worden op de inhuur van externen. Dat staat hoog op de lijstjes van alle diensten op het stadhuis. Het zit voor €10 miljoen opgenomen in de bezuiniging van €48 miljoen waarover we hier spreken. Overigens kun je als gemeente nooit helemaal zonder externen. Er zijn namelijk klussen waarvoor je een specialist in wenst te schakelen, waarbij het goedkoper is die in te huren, dan aan te nemen (die zit de rest van de tijd dan namelijk duimen te draaien, en dat is zonde van het geld).

Nu is het voor ons als raadsleden en u als geïnteresseerde Hofstijllezerts niet doenlijk om eventjes te bedenken hoe de organisatie verbeterd kan worden. Ik geloof wel in het out-of-the-box denken: buiten gebaande kaders, terug naar de kerntaken (dus geen organisatie in stand houden voor het distribueren van allerhande subsidies aan bijvoorbeeld multiculturele festiviteiten, wijkfeestjes etc; geen gesubsidieerde banen in standhouden; evenmin ongebreideld club- en buurthuiswerk laten voortbestaan, maar efficiënter inrichten; en moet GFT afval nog wel apart opgehaald worden?) en samen bedenken hoe de gemeentelijke organisatie ingericht moet gaan worden (zonder externen; er zitten heus genoeg creatieve mensen bij de verschillende gemeentelijke diensten!). Omdat er echt stevig ingegrepen wordt, ben ik niet echt bang voor het louter toepassen van de kaasschaaf. Je mag hopen dat daarbij inderdaad jonge werknemers op zijn minst ontzien worden, want die zouden met een frisse blik juist in staat moeten zijn om met oorspronkelijke alternatieven te komen! Voor deze ‘jonge honden’ is overigens al aandacht gevraagd bij het college (@Kynthia).

Ook verder liggen er volgens ons nog wel enkele kansen. Wat te denken van de mogelijkheid tot samenwerking door de Gemeentelijke Belastingdienst met hun collega’s uit de ons omringende gemeenten? Dat wordt nu door Financiën nagegaan. U zult het overigens niet gek vinden als wij ook met een andere blik naar de bezuinigingen kijken: diverse heffingen die u en ik betalen als we gebruik maken van diensten van de overheid zijn tegen kostendekkende tarieven. Dus als de kosten door efficiënter werken omlaag gaan, kunnen de tarieven ook omlaag (zoals vorig jaar de afvalstoffenheffing omlaag ging). Kans op lagere lasten, dus, en daar is de VVD altijd voor!

Wat mij betreft, en hoe vervelend het ook is voor de mensen die naar iets anders moeten gaan omzien, is de economische crisis in zoverre een zegen, dat het ons dwingt in te grijpen in dubbelwerk, overbodige managementlagen en andere kostenposten waar doorgaans geen aandacht voor is.

(PS Het winterweer zorgde ook hier voor enige vertraging, waarvoor mijn excuses. Martin)

Is het kabinet Rutte een zegen of ramp voor de stad Den Haag? De vraagstelling van deze maand was even slikken. Het geeft toch een dubbel gevoel: enerzijds ben ik blij met het kabinet waarin de VVD de grootste partij is en ben ik geneigd Rutte te verdedigen – beoordeel het kabinet op zijn daden. Anderzijds is er natuurlijk toch wel het één en ander aan te merken op het regeerakkoord in het algemeen en met het oog op Den Haag in het bijzonder. Verder was mijn verwachting dat de stelling een stortvloed aan geklaag over allerlei ingrepen zou oproepen. Dat is lastig reageren. Het zou een ad hoc reactie zijn, waarbij visie ontbreekt. Het zou bovendien vanuit de verdediging zijn. En lastig is ook dat die klachten toch zeker voor een deel terecht zouden zijn. Maar laat ik beginnen met mijn algemene gedachten over de beoordeling van dit kabinet.

Te ver doorgeschoten
Ik ben er van overtuigd dat we in Nederland zijn doorgeschoten, heel ver zijn doorgeschoten, wat betreft sturing en betutteling door de overheid. Veel erger is dat de Nederlander het idee heeft kunnen krijgen dat hij overal recht op heeft, maar daarbij uit het oog is verloren dat er ook plichten aan verbonden zijn. Dat mag je van sommige politici niet zeggen , want daarmee kom je aan de verworvenheden van de mensen. Dan ben je hard, en heb je geen oog voor de noden van de bevolking. Met name linkse partijen zijn er goed in daar – al dan niet fijntjes – op te wijzen. Op zichzelf is dat logisch, want links meent het alleenrecht te hebben om voor de bevolkingsgroepen te spreken die het minste hebben. Dit is één van de vooroordelen waar ik me als liberaal en VVD-er tegen moet wapenen: het linkse monopolie op het hart voor mensen die het minder hebben is natuurlijk een zorgvuldig gefabriceerd fata morgana. Verantwoordelijkheidsbesef stroomt een echte liberaal door de aderen; niet alleen voor zichzelf, maar ook voor zijn omgeving. Wij zijn groot voorstander van een sociaal vangnet. Maar dan wel alleen voor die mensen die niet kunnen en niet voor degenen die niet willen werken.

Politiek is keuzes maken. Het draait altijd om geld. En geld is schaars. Dat betekent dat je als regering niet maar meer en meer uit kunt geven. Dat houdt een keer op en dat moment is al een tijdje daar. Het lijkt alleen dat het echt uit de hand moest lopen, voordat de geesten rijp waren voor stevige ingrepen.

Trendbreuk
In deze lange inleiding zit de kern van mijn enthousiasme over dit regeerakkoord. Het akkoord lijkt namelijk een trendbreuk met eerdere regeringen in te houden. Het kabinet zet er op in om de balans tussen rechten en plichten te herstellen. Dat is wat mij betreft de rode lijn.

Deze trendbreuk kan met name impact hebben op het zelfredzamer maken van mensen, maar zeker ook van allerlei instellingen. Want hoe kan het nou toch dat zo velen naar de overheid kijken om daar hun hand op te houden? Het is toch te dol dat alle culturele instellingen op de achterste benen staan nu er stevig wordt ingegrepen in die sector? Ze kunnen zich beter richten op het bereiken van mensen die bereid zijn privaat te sponsoren (legaat, schenking, erfenis). Of nadenken over hoe ze met een beter prijsbeleid meer inkomsten kunnen binnenhalen. De bezuinigingen dwingen instellingen – terecht – om de eigen organisatie door te lichten. Enige financiële tucht is daarbij onontbeerlijk. En ik vind dat organisatoren van podiumkunst, muziek en beeldende kunst hun prijzen kunnen verhogen om bezuinigingen op te vangen. Dat schreven wij ook in ons Haags VVD verkiezingsprogramma. Ik geloof echt niet dat alle musea leeg blijven als kaartjes twee euro duurder worden. Maar in dat licht vind ik de verhoging van het BTW tarief buitengewoon ongelukkig; dat is van buitenaf ingrijpen in de kaartprijs waar de sector zelf niets aan heeft. Geld schrapen dus en dat had ik graag anders gezien.

Aanpak armoedeval
Ook het feit dat er met alle mogelijke middelen wordt geprobeerd om ieder aan het werk of naar school te krijgen, spreekt mij zeer aan. Een baan is namelijk de beste sociale zekerheid. Sociaal beleid moet daarom altijd gericht zijn op het vinden van werk, stage of opleiding: weg uit de uitkering. Ik zou ook liever over beleid tegen armoede spreken dan over armoedebeleid. C’est le ton qui fait la musique!

Daarom is het goed dat er aan de armoedeval wordt gewerkt. Die armoedeval betekent dat mensen die vanuit een uitkering gaan werken daar financieel niet beter van worden. Dat komt omdat ze dan niet langer recht hebben op allerlei ondersteunende maatregelen. Ik kan het een calculerende burger eigenlijk niet eens kwalijk nemen als ze dan niet echt een prikkel ervaren om te gaan werken (hoewel je hoopt dat men zich wil ontwikkelen, onder de mensen wil zijn en een bijdrage wil leveren aan de maatschappij). Om mensen die prikkel wel te geven is het goed dat armoederegelingen versoberd worden. De paradox is overigens dat als we er in slagen meer mensen uit die regelingen te krijgen, er meer geld is voor de mensen die het echt nodig hebben.

Wat ik in dit verband op lokaal niveau vooral spannend vind, is de zoektocht naar de werkgelegenheid voor de mensen die in re-integratietrajecten zitten en gesubsidieerde arbeid doen. In Den Haag lijkt het programma economie zich momenteel louter te richten op high tech bedrijven en ook in het regeerakkoord zie ik met name focus op innovatie. Maar ik denk dat je ook extra fabrieken nodig hebt. Mensen zullen moeten worden omgeschoold voor bijvoorbeeld (eenvoudig) werk in de zorg. Dit is voor mij een punt waar we met man en macht denkkracht in moeten stoppen. Om buiten bestaande paden te zoeken naar een oplossing dat er simpelweg werk is.

Uitkeringen Rijk aan Den Haag
Het feit dat kabinet Rutte stevig gaat korten, is op de langere termijn een zegen voor Nederland en dus zeker ook voor Den Haag. Maar wat betreft de bijdrage die we de komende jaren van het Rijk zullen krijgen ben ik nog lang niet gerustgesteld. David meldt terecht dat er niet gekort wordt op het gemeentefonds, maar dat is niet de enige uitkering die Den Haag van het Rijk ontvangt. Het mes gaat wel stevig in brede doeluitkeringen (geld dat Den Haag van het Rijk krijgt voor een specifiek doel), bijvoorbeeld voor verkeer en vervoer. Dat betekent dus dat Den Haag zaken zelf zal moeten gaan bekostigen. Voor de Haagse begroting blijft voorzichtigheid wat mij betreft dan ook het devies.

Waar is de visie?
Dan wil ik toch kort nog één opmerking maken specifiek met het oog op het stuk van David. Kijk, ik begrijp heel goed dat oppositiepartijen inzoomen op alle verworvenheden die zullen worden geschrapt. Dat is feitelijk ook hun taak. Alleen daaruit blijkt dan helaas niet een visie over hoe het dan wel moet. Volgens mij heeft het kabinet die visie en daar zal ook Den Haag veel aan gaan hebben.

Overigens ben ik progressief genoeg om mee te voelen met David. Ik had graag gezien dat er voortvarender actie was genomen met betrekking tot de flexibilisering van de arbeidsmarkt. En ook de woningmarkt behoeft een andere aanpak. De column van Bouman in het FD raakte me. Zijn stelling is dat pas als elke partij bereid is de status quo te doorbreken, wij echt kunnen hervormen. “Het schip maakt water, maar de Nederlanders maken ruzie over de kleur van het reddingsvest.” Na de trendbreuk die nu hopelijk zal volgen, zullen er nog veel andere dingen geregeld moeten gaan worden. En dat zie ik dan graag in handen van progressief liberalen.

“Den Haag, zomer 2028

Ha David,

Zojuist ben ik bij de Haagse openingsceremonie van de Olympische Spelen aanwezig geweest. Ik heb je gemist! Mooie ceremonie met een speciale rol voor voormalig Haags sportwethouder, en nu VVD-premier, Sander Dekker. En het was al zo’n mooi sportjaar. ADO Den Haag winnaar van de Champions League, wie had dat kunnen denken? Na het rampzalige seizoen 2010 waarin ternauwernood degradatie is voorkomen is het alleen maar beter gegaan. Vanwege het succes van de fantastische organisatie van het WK Hockey in 2014, was Den Haag – bij hoge uitzondering – twaalf jaar later al wéér aan de beurt voor dit toernooi, en toen in het gloednieuwe, hypermoderne, hockeystadion dat er is gekomen.

En sowieso staat Den Haag er fantastisch op!

De werkgelegenheid is hoger dan ooit nu. Den Haag is inmiddels het middelpunt van de wereldwijde telecombusiness. Het ondernemersklimaat staat op eenzame hoogte in Nederland. Het instellen van een ambitieuze kopgroep van bedrijven en internationale ondernemingen bleek een gouden zet. Hun adviezen om belemmeringen weg te nemen die het vestigingsklimaat verzwakten heeft zijn vruchten afgeworpen. Jaren geleden heeft de gemeente het voor elkaar gekregen dat ondernemers één aanspreekpunt terecht kunnen. De regelgeving is de afgelopen tien jaren nog eens gehalveerd. Een ondernemer kan in Den Haag écht ondernemen!

Den Haag kent inmiddels een enorme middenklasse. Die is afgekomen op de combinatie van groen, zee en strand, cultuur en natuurlijk de economische bedrijvigheid. Er is nog maar weinig criminaliteit. Structurele investeringen in handhavers op straat, in conducteurs op tram en de bus, hebben gemaakt dat Den Haag de veiligste stad van Europa is geworden. De extra investeringen in een goede bereikbaarheid hebben hun vruchten afgeworpen, er zijn nauwelijks knelpunten meer. Zelfs het in een grijs verleden ingevoerde VCP werkt (eindelijk…) goed. Ik denk dat ook belangrijk was dat we destijds zijn gestopt met die sociale woningbouw. Gerichte aanpak van scheefwonen bleek de sleutel, nu kan iedereen de woning kopen of huren die bij hem of haar past.

Wat cultuur betreft: inderdaad geeft het worden van culturele hoofdstad van Europa een enorme impuls aan het diverse aanbod en de faciliteiten in de stad. Een relatief bescheiden investering in het Danstheater aan het Spui was de aanzet om in 2018 die culturele hoofdstad te worden (gelukkig is er toen geen gigantische toren neergezet!). Toen we eenmaal gesnoeid hadden in allerlei alle versnipperde subsidies werd ons topcultuurklimaat nog veel aantrekkelijker. Ook bleek toen dat een rijk cultuuraanbod een sterke aantrekkingskracht uitoefende op nieuwe bedrijven en bewoners. Gelukkig is altijd geld beschikbaar gebleven voor topcultuur.

Waar ik ook erg blij mee was, is de beslissing die we hebben genomen om een universiteit binnen te halen. Daarna hebben de ontwikkelingen in de Stationsbuurt een enorme vlucht genomen. Studenten bevolken dit gebied, waar Soho inmiddels bij verbleekt. Ook kunstenaars hebben daar hun plek gevonden, met ateliers en expositie- en oefenruimtes. Echt een bruisend stuk Den Haag! Ik moet zeggen dat met de ruime openingstijden voor de horeca het eigenlijk ook niet anders kan dan bruisen.

Weet je wat ook tot het verleden behoort? Integratie is geen probleem meer. Taalachterstanden zijn weggewerkt, er is nauwelijks nog schooluitval. En de kinderopvang in combinatie met brede buurtscholen, in samenwerking met de Haagse sportverenigingen, is ook een succes gebleken. Er wordt in Den Haag wat afgesport. We hebben ooit de OZB afgeschaft op de accommodaties van sportverenigingen, en dat heeft geholpen. Die verenigingen konden daarmee net dat extra stapje doen om jongeren meer aan het bewegen te krijgen. De Haagse bevolking is dan ook erg gezond.

Je denkt nu misschien: en het milieu dan? We zijn nog nooit zo schoon geweest! Toen eenmaal ondernemingen de ruimte kregen oplossingen voor ons energieprobleem te bedenken, is het snel gegaan. Nu rijden de auto’s op waterstof. Het bedrijfsverzamelgebouw in de Scheveningse haven heeft geleid tot een doorbraak in het winnen van energie uit het getij. En natuurlijk is het verstandig geweest over te schakelen op kernenergie. Den Haag is naar verwachting over twee jaar, in 2030, zelfs al klimaatneutraal. Ik weet nog dat we ooit mikten op 2050!

Ben je onlangs nog in het centrum geweest? Herinner je je nog de dag dat we met wethouder Huffnagel de sloopkogel tegen de Amerikaanse ambassade – die historische vergissing – hebben geknald? Het heeft toen plaats gemaakt voor een gebouw dat echt recht doet aan de prachtige Koninklijke Schouwburg er tegenover, vind je niet? En het autovrije Spui en de Grotemarkt zijn natuurlijk publiekstrekkers. Den Haag heeft al jaren de beste binnenstad van Nederland. Grote diversiteit aan winkels. Gezellige kroegjes en restaurants (we hebben nu drie restaurants met drie Michelin sterren!).

Als ik zo kijk, kan het gemeentebestuur tevreden zijn. De stad is echt schoon, heel en veilig. En terugkijkend kun je constateren dat Den Haag, waar het na de jaren negentig altijd al goed toeven was, in 2010 echt de vlucht naar voren heeft genomen. Dat jaar bleek echt een omslagpunt. De VVD behaalde een historische overwinning. In de collegeonderhandelingen bleken andere partijen gevoelig voor de VVD waarschuwingen dat de financiën van de stad op orde moesten blijven en dat er dus bezuinigd moest worden. De gehele gemeente werd flink opgepord en efficiency steeg tot grote hoogten. Als wethouder Financiën heb ik daar jarenlang hard voor mogen werken, en met resultaat! Trots ben ik ook – ik herinner mij nog onze briefwisseling van 18 jaar terug over lastenverlichting – op het feit dat die lasten in Den Haag al jarenlang historisch laag zijn. De afvalverwerking is, na de uitvoering van mijn motie in januari 2010, superefficiënt, vandaar de lage afvalstoffenheffing. De parkeertarieven zijn lager dan ooit. De OZB is afgeschaft. Den Haag is echt een stad om van te houden!

Ik denk met weemoed aan “Den Haag, mijn stad op 1”, het toen nieuwe Haagse lijflied.”

Zie daar, beste David, mijn antwoord op je vraag hoe Den Haag er over zo’n 20 jaar uit zal zien. Ik wens je een allerbest weekeinde toe!
Martin

Ha David,

Dank voor je brief. Je hebt nogal veel woorden nodig om je ongenoegen te uiten over onze bezuinigingsvoorstellen. Ik had eerlijk gezegd ook niet verwacht dat GroenLinks zich zou kunnen vinden in ons pakket maatregelen om de financiën in Den Haag op orde te houden. Je dwingt me wel om je uit te leggen wat de VVD doet en wil, en met name waarop wij focussen. Kijk, je kunt wel van alles en nog wat benoemen waar we vooral niet op moeten bezuinigen. Maar daar ga je geen 100 miljoen mee vinden – en dat is toch écht wel nodig, want anders is dat straks ons jaarlijkse tekort.

Je vergeet (uiteraard, want het is nou eenmaal verkiezingstijd) te melden dat de VVD, ondanks de crisis en de noodzakelijke bezuinigingen, wil blijven investeren in Den Haag (Financiële Voorstellen VVD – pdf). In de economie. In een forse verlaging van lokale belastingen en tarieven. In beter onderhoud en (jazeker!) groen in de wijken. In meer veiligheid op straat en in het openbaar vervoer. Een belangrijk deel van het door ons voorgestelde pakket wordt dus geïnvesteerd. Dat heet prioriteiten stellen. Als ik je goed begrijp komt GroenLinks niet verder dan de gemeente zuiniger te laten werken. Ik zie dat niet als de oplossing van een verantwoordelijke bestuurderspartij. Dat is pappen en nathouden, geen keuzes maken. En dat valt mij dan weer tegen van jullie, ik had meer van GroenLinks verwacht. Maar goed, jullie verkiezingsprogramma begint natuurlijk niet voor niets met “Dromen”.

Overigens is het slechts toeval dat de huidige portefeuilles van de VVD-wethouders worden ontzien. Die doen nou eenmaal de dingen die belangrijk zijn voor de aantrekkelijkheid van de stad. Maar ook economie wordt natuurlijk ontzien. En we korten evenmin op volksgezondheid van de GroenLinks wethouder.

Laat me wel even ingaan op het volgende. Waar wij van af willen zijn de ineffectieve re-integratietrajecten en gesubsidieerde banen. Géén nieuwe Melkertbanen (daar moet je natuurlijk mee oppassen bij de PvdA, waar de nummer 2 van destijds achter Melkert nu de lijsttrekker is). Lang niet altijd is re-integratie de oplossing om mensen weer aan het werk te krijgen. Er wordt ook teveel geld verspild met re-integratietrajecten. Zeker mensen met een kleine afstand tot de arbeidsmarkt, kunnen beter zelf een nieuwe baan zoeken, dan in een ingewikkeld en duur hulptraject verstrikt te raken. En door de armoedeval te verkleinen, gaat werken inderdaad weer lonen. Iedereen aan het werk is ons heel wat waard.

Maar we vinden elkaar natuurlijk toch ook nog wel op een paar punten. Shoppen op zondag bijvoorbeeld. CDA-PvdA-kabinetsplannen om dat in te perken, is een betutteling waar we zonder kunnen. Shoppen is ook zondagsrust!

Wat me nog niet helemaal duidelijk is, is wat je van de plannen voor het Spui vindt. Van de ‘cultuursilo’ zoals sommige partijen de plannen wat onaardig betitelen. In het cultuurdebat waar we onlangs allebei waren, kwam dit niet echt uit de verf. Wat mij betreft gaan we op het Spui wel wat doen. Maar een toren bouwen voor 240 miljoen lijkt wat onrealistisch. Die plannen moeten zéér kritisch bekeken worden. Bovendien is de hoogte voor de VVD ook nog wel iets waar we scherp op letten. De afgelopen jaren hebben we immers sterk gestreden voor een beperking van hoogbouw op veel plaatsen in de stad. En de VVD is ook tegen hoogbouw aan de kust. Tot mijn grote verbazing zag ik in de stemwijzer dat jullie daar vóór zijn? Ongelofelijk! Wat een rare partij is het af en toe toch, dat GroenLinks.

Tijd in de verkiezingsstrijd is inderdaad schaars. Regulier raadswerk. De werkgever die zich afvraagt waarom dat salaris deze tijd eigenlijk wordt overgemaakt. En de kinderen die blij zijn dat in ieder geval samen het ontbijt wordt genoten. Desalniettemin is het wel een mooie tijd, want het is mogelijk echt in te zoomen op politieke verschillen. Om het oneens te zijn. Het wordt voor de kiezer dan steeds makkelijker om op goede gronden haar of zijn keuze te maken!

Ha David!

Met plezier heb ik je ‘brief’ gelezen. Wat leuk, dat je zoveel moeite hebt gedaan om de VVD standpunten over het voetlicht te brengen! Inderdaad: de VVD sluit graag overlastgevende coffeeshops. En de historische vergissing die Amerikaanse ambassade heet, mocht gisteren tegen de grond. Het tot monument bombarderen is opnieuw een historische vergissing.
Over die lastenverlichting wil ik wel wat kwijt. Kijk, wat ons betreft mag de overheid flink kleiner. Dan is er ook minder geld nodig. Laten we alsjeblieft ervoor zorgen dat de Haagse burgers, dat wij, zélf kunnen kiezen waar geld aan besteed wordt. We betalen al genoeg belasting in dit land. En sterker nog, sommige platen kunnen me niet grijs genoeg. Deze grijsgedraaide klassieker doet het ook nog altijd voor me! Je hebt trouwens veiligheid niet genoemd – ook zo’n typisch punt waarvoor men bij de VVD moet zijn.
Maar even over GroenLinks. Ik dacht altijd dat dat een serieuze partij is, voor hoogopgeleide mensen. Je zou verwachten dat die oog hebben voor de echte problemen van de stad. Is dat zo? Volgens mij was je meer bezig met het proberen te verbieden van consumentenvuurwerk. Met het gedoe dat er geen dieren in de levende kerststal in het stadhuis mogen staan. Of alle tijd die je stak in het stoelenmuseum.
Leg mij dus eens uit waarom iemand eigenlijk op GroenLinks moet stemmen? Natuurlijk, jullie strijden hard voor een groen Den Haag en een beter milieu. Maar je mist focus. We moeten niet het geld verbranden aan allerlei nutteloze initiatiefjes. Besteed dat geld nou dáár waar de beste resultaten kunnen worden geboekt. En vanwege die focus is duurzaamheid en milieu juist bij de VVD in prima handen. Getuige ook jullie groene lintje dat je aan VVD-wethouder Smit hebt gegeven.
Wat me overigens zorgen baart: in je programma staat het hoofdstuk met jullie wensen over werkgelegenheid en economie bijna achteraan. Dat kun je toch niet menen in tijden van crisis? Er moet dik bezuinigd gaan worden. Ik dacht dat GroenLinks de tijd van Vrijheid blijheid wel enigszins voorbij was?
Maar het valt wel mee dat je niet net als alle andere linkse partijen (incl D66) over lastenverhoging begint. Trouwens, nu ik er goed over nadenk, je bent woordvoerder financiën, een goede voorzitter van de rekeningencommissie – degelijke financiën vind je dus belangrijk – en je hebt oog voor duurzaam. Er gaat me een licht op: jij hoort eigenlijk bij ons!

Goed weekeinde,

Martin Wörsdörfer

PS: Volgens de Stemwijzer en Kieskompas moet ik VVD stemmen (het wordt dan nummer 11)

PPS: En om in de stijl van die lastenverlichting te blijven: zie vers van de pers mijn verkiezingsflyer.